สื่องานวิจัยเพื่อท้องถิ่น หนังสือ จดหมายข่าวงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น สื่อ Multimedia Gallery รบบรวมรูปภาพ Gallery รบบรวมรูปภาพ
 
     

 
 
 

ปีที่ 15 ฉบับที่ 6
พ.ย - ธ.ค 2557


เวทีฟอรั่ม การอ่านยโสธร
เวทีเปลี่ยนความคิด สร้างอิสระแห่งการเรียนรู้ : สตูล
บทเรียนความสำเร็จ : กลไกเครือข่ายยุติธรรมชุมชนสู่สังคมเป็นสุข
 
ห้องสมุดงานวิจัย สกว.
ฐานข้อมูลนักวิชาการประเทศไทย
 
ท่องเที่ยววิถีไทย
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนครศรีธรรมราช
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนราธิวาส
การท่องเที่ยวโดยชุมชน
งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคอีสาน
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจ.สมุทรสงคราม
 
 




 

 


 
โครงการนำเสนอผลงานวิจัยสู่สาธารณะ ''ยุติธรรมชุมชนกับกระบวนการปฏิรูปสังคมไทย''
วันที่ประกาศ 24 พ.ย. 2553 , เปิดอ่า่น 1959 ครั้ง
 

 

โครงการนำเสนอผลงานวิจัยสู่สาธารณะ

“ยุติธรรมชุมชนกับกระบวนการปฏิรูปสังคมไทย”

ณ อาคารเรียนรวม 2 มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตตรัง ต.ควนปริง อ.เมือง จ.ตรัง

 

 ความเป็นมา

ในปัจจุบันสังคมคาดหวังที่จะเห็นผลงานทางวิชาการของ มหาวิทยาลัยปรากฏต่อสายตาของประชาชนมากขึ้น คาดหวังที่จะให้มหาวิทยาลัยสามารถนำประเทศชาติให้พ้นวิกฤตทางเศรษฐกิจและลดการ             พึ่งเทคโนโลยีจากต่างประเทศมีบทบาทช่วยสร้างความเข้มแข็งและความมั่นคงของเศรษฐกิจชุมชน มหาวิทยาลัยมีความจำเป็นที่จะสื่อให้สังคมเข้าใจและรับรู้การปฏิบัติภารกิจของมหาวิทยาลัยมากขึ้นด้วยการจัดงาน “ม.อ.วิชาการ (PSU Open Week)”  ให้มีกิจกรรมหลากหลายรูปแบบในการสื่อสารกับสังคม       และชุมชนต่างๆ เพื่อสร้างบริบททางวิชาการที่เปิดกว้าง ต่อการแสวงหาความรู้ ด้วยมิติ/รูปแบบ/ภารกิจ          ที่มีการบูรณาการอย่างหลากหลายและทั่วถึง เสริมสร้างทรัพยากรบุคคลในท้องถิ่นสู่สังคมแห่งภูมิปัญญาและการเรียนรู้ จึงได้กำหนดให้มี University Open Week แสดงผลงานทางวิชาการของมหาวิทยาลัย และภาคีหน่วยงานต่างๆที่อยู่ในท้องถิ่นร่วมนำเสนอผลงานด้วย

ศูนย์ประสานงวิจัยเพื่อท้องถิ่น จังหวัดตรัง พี่เลี้ยงสนับสนุนงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น ของ สกว.        ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น กับชุมชนในพื้นที่จังหวัดตรังเป็นอีกหนึ่งในภาคีที่ทำงานเชื่อมประสานกับ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตตรัง(ม.อ.ตรัง) มาโดยตลอด ทั้งสร้างกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันระหว่างนักวิชาการ นักศึกษา กับชุมชนท้องถิ่น การนำเสนอชุดความรู้จากงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นผ่านเวทีวิชาการ ของ ม.อ. ตรัง รูปงานวิชาการประจำปี งานเวทีเฉพาะกิจตามประเด็นตามสถานการณ์  ดังนั้นในปีนี้จึงถือเป็นอีกหนึ่งกิจกรรมความร่วมมือในนามขององค์กรภาคีเครือข่ายงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นและสถาบันการศึกษา ที่ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น จังหวัดตรัง จะได้นำเสนองานวิจัยเพื่อท้องถิ่นที่เป็นชุดความรู้และกระบวนการทำงานของชุมชนท้องถิ่นจากงานวิจัยประเด็นต่างๆ อาทิ การศึกษา ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น การท่องเที่ยวโดยชุมชน ยุติธรรมชุมชน นำเสนอสู่สาธารณะ และแวดวงวิชาการ ในรูปแบบของเวทีเสวนา และนิทรรศการ กลุ่มงานวิจัยที่จะเน้นนำเสนอเป็นพิเศษปีนี้คือ กลุ่มชุดประเด็น “ยุติธรรมชุมชน”  ซึ่งมีรายละเอียดความเป็นมาของงานวิจัยชุดนี้ โดยสรุปดังต่อไปนี้

กระทรวงยุติธรรมได้กำหนดประเด็นยุทธศาสตร์  “ยุติธรรมถ้วนหน้า ประชามีส่วนร่วม”(Justice for all All for justice) เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาล โดยมีกลยุทธ์การดำเนินการพัฒนาการมีส่วนร่วมของประชาชนในการอำนวยความยุติธรรมและการระงับข้อพิพาทด้วยกระบวนการยุติธรรมทางเลือก เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงความยุติธรรมได้ง่าย สะดวก รวดเร็ว และมีความเสมอภาคเท่าเทียมกัน ในการดำเนินการภายใต้ยุทธศาสตร์นี้ กระทรวงยุติธรรมได้นำแนวคิดยุติธรรมชุมชน (Community Justice) มาเป็นกรอบแนวทางในการดำเนินงาน ซึ่งแนวคิดยุติธรรมชุมชนนี้จะเปิดโอกาสให้ภาคประชาชนเข้ามามีบทบาทในลักษณะหุ้นส่วน เพื่อร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมตัดสินใจ และรับผลแห่งการดำเนินงานด้วยกัน ที่ผ่านมากระทรวงยุติธรรมได้มีโครงการนำร่องเพื่อหารูปแบบที่เหมาะสมผ่านหน่วยงานในกระทรวง เช่น โครงการพลังเครือข่ายยุติธรรมชุมชนแก้ปัญหายาเสพติดที่กรมคุมประพฤติได้ทดลอง 18 ชุมชนนำร่อง โครงการพัฒนาระบบงานยุติธรรมชุมชนนำร่องใน 17 จังหวัด 36 ชุมชน ของกระทรวงยุติธรรมและโครงการสร้างเครือข่ายยุติธรรมชุมชนของกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ

แม้การทำงานที่ผ่านมาจะบรรลุตามภารกิจที่ได้รับมอบหมาย แต่ไม่สามารถที่จะสร้างกลไกให้เกิดความเข้มแข็งได้ เนื่องจากการทำงานเน้นการอบรมให้ความรู้ เน้นการทำงานในเชิงปริมาณ การหนุนเสริม และงบประมาณขาดความต่อเนื่อง ยึดตามหลักระบบราชการ

ขณะเดียวกัน โครงการนำร่องฯ ของจังหวัดตรัง ที่ดำเนินงานมี ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดตรัง ของ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.). ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น เป็นที่ปรึกษา และเข้าร่วมการดำเนินงานด้านยุติธรรมชุมชนที่นำกรอบแนวคิด วิธีการทำงานแบบงานวิจัยวิจัยเพื่อท้องถิ่น     ของ สกว.มาใช้ในการทำงานกับชุมชนในพื้นที่นำร่อง จังหวัดตรังจึงได้มีการปรับวิธีการทำงานโดยเน้นการพูดคุยกับชาวบ้านอย่างต่อเนื่อง ทำให้เห็นว่าการแก้ปัญหาความขัดแย้งเป็นเรื่องของชุมชน หน่วยงานภาครัฐมีบทบาทเป็นผู้สนับสนุนไม่ใช่ผู้กระทำแทน จนเกิดความเข้าใจในระดับผู้นำและชาวบ้านในชุมชน เกิดกลไกการทำงานในพื้นที่ตำบลที่มีตัวแทนครอบคลุมทุกหมู่บ้านเข้ามาเป็นกรรมการในนามศูนย์ยุติธรรมชุมชนขึ้น

    การดำเนินการดังกล่าวส่งผลกระทบนำสู่การเปลี่ยนแปลงเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้กับเครือข่ายยุติธรรมชุมชนอย่างมาก โดยการเรียนรู้จาการเก็บข้อมูลปัญหาความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในชุมชน ในทั้ง 10 พื้นที่ ย้อนหลัง 10 ปี จำนวนประมาณ 800 เรื่อง พบว่า ชุมชนสามารถจัดการปัญหาให้ยุติได้ภายในชุมชนได้ถึงร้อยละ 87 ส่วนที่เหลือยุติที่เจ้าหน้าที่ตำรวจและสิ้นสุดที่ศาล เมื่อเปรียบเทียบผลกระทบที่เกิดขึ้นจากปัญหาความขัดแย้งในแง่เศรษฐกิจและสังคม พบว่า ในกรณีที่ชุมชนจัดการปัญหาให้ยุติได้ในชุมชนนั้น     แทบ ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายอะไรเลย หรือมีบ้างก็เป็นการชดใช้ค่าเสียหายที่เกิดขึ้น แล้วคู่กรณีก็ให้อภัยกันดีช่วยเหลือพึ่งพากันเหมือนเดิม หรือมีบ้างที่บางครั้งผู้ไกล่เกลี่ยใช้อำนาจในการตัดสินผิดถูกทำให้คู่กรณี      ต้องยอมรับเพื่อให้เรื่องจบซึ่งต้องมีการปรับวิธีการต่อไป ในกรณีที่ความขัดแย้งต้องขึ้นโรงขึ้นศาล พบว่า        มีค่าใช้จ่ายจำนวนมาก ทั้งในส่วนของค่าเดินทาง ค่าจ้างทนายความ ค่าธรรมเนียมศาล ค่าประกันตัว ซึ่งยังไม่รวมค่าต้นทุนในการบริหารจัดการอื่นๆ อีกเป็นจำนวนมาก  บางคนต้องขายนาขายสวนเพื่อนำไปสู่คดี           ที่สำคัญ คดีที่มีการตัดสินถูกผิดแพ้ชนะ โดยศาลบางคดีไม่สามารถทำให้คู่กรณีกลับมามีความสัมพันธ์ที่ดีเหมือนเดิม อันเป็นสาเหตุหนึ่งที่จะนำไปสู่ความขัดแย้งใหม่ที่ก่อให้เกิดปัญหาใหม่ให้กับสังคมในระยะต่อไป

เครื่องมือหรือกระบวนการวิจัยแบบงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น  สามารถชี้ให้เห็นถึงผลการดำเนินงานที่ผ่านมากับสภาพที่เรียกว่า คุณค่า พลัง และความสุขนั้น น่าจะเกิดขึ้นจากกระบวนการทำการวิจัยแบบชาวบ้าน ซึ่ง    ก็จะพบได้ว่าสามารถนำไปสู่การสร้างคนใหม่ให้แก่สังคม ที่มีสำนึกในตัวตน สำนึกในชุมชน มีจิตสาธารณะมากขึ้น และสามารถอยู่ร่วมกับปัญหาอย่างมีสติ นอกจากนี้ในกระบวนการของการวิจัยเองก็ทำให้ชุมชน      ได้ความรู้ใหม่ที่ได้จากระบบการปฏิบัติการวิจัยที่เขาดำเนินการกันเอง ไม่ว่าจะเป็นความรู้ที่เป็นประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ความรู้ที่เป็นภูมิปัญญา และภูมิปัญญาประยุกต์ ความรู้ในการจัดการ ความรู้ในวิธีวิทยา และความรู้ในวิธีการแก้ปัญหาหรือการพัฒนาด้านต่าง ที่รวมทั้งเรื่องการแก้ปัญหาความขัดแย้ง ด้วยเช่นกัน

และในโอกาสที่ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตตรัง ซึ่งเป็นสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษา มีพันธกิจที่จะต้องกระจายโอกาสทางการศึกษาสู่ภาคใต้ เพื่อยกระดับมาตรฐานการศึกษาในท้องถิ่น สนับสนุนการพัฒนาภูมิภาคให้เป็นศูนย์กลางการศึกษาและสามารถตอบสนองความต้องการของท้องถิ่นภาคใต้อย่างแท้จริง  และเป็นองค์กรภาคีทางวิชาการ ที่ประสานเชื่อมโยงการทำงานกับศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดตรัง จะได้จัดงาน “โครงการกิจกรรมงาน ม.อ.วิชาการ ปี 2553 วิทยาเขตรัง” ระหว่างวันที่ 24-25 พฤศจิกายน 2553 นี้  จึงถือเป็นโอกาสสำคัญอย่างยิ่ง ที่จะได้นำเสนอชุดความรู้ด้านยุติธรรมชุมชนจังหวัดตรัง ที่ใช้แนวคิดวิธีการทำงานด้วยงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น และข้อตกร่วมในการขยายผล            การดำเนินงานระดับจังหวัดตรัง และระดับนโยบาย เผยแพร่ให้กับสาธารณะชนและภาคีที่เกี่ยวข้องรับรู้     เพื่อร่วมกันทำงานด้านยุติธรรมชุมชนกับชุมชนท้องถิ่นต่อไป

 

วัตถุประสงค์

1.       เพื่อนำเสนอรูปธรรมงานวิจัยชุดยุติธรรมชุมชน พื้นที่ จ.ตรัง

2.       เพื่อนำเสนอแนวทางการทำงานด้านยุติธรรมชุมชนที่เป็นนโยบายร่วมกันระดับพื้นที่และระดับจังหวัด

3.       เพื่อนำเสนอผลการดำเนินงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นประเด็นต่างๆ ของศูนย์ประสานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดตรัง ต่อสาธารณะ

 

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1.       เกิดการนำเสนอรูปธรรมงานวิจัยชุดยุติธรรมชุมชน พื้นที่ จ.ตรัง ต่อกลุ่มผู้เกี่ยวข้องด้านนโยบายของจังหวัดตรัง

2.        เกิดการข้อตกลงด้านแนวทางการทำงานด้านยุติธรรมชุมชนที่เป็นนโยบายร่วมกันระดับพื้นที่และระดับจังหวัด

3.       เกิดการเผยแพร่ผลการดดำเนินงานวิจัยของศูนย์ประสานงานวิจัยจังหวัดตรังกับเครือข่ายสื่อมวลชนและสาธารณะ

 

รูปแบบและกิจกรรมที่เข้าร่วมงาน

·  เวทีเสวนาวิชาการ ·  ส่วนนิทรรศการ ·  กิจกรรมการสาธิต

 

กลุ่มเป้าหมาย ( ประมาณ 150 คน) ประกอบด้วย

                · ระดับพื้นที่

-          ทีมวิจัยจาก 10 พื้นที่ จำนวน 100 คน

-          เครือข่ายฯ นักวิจัยเพื่อท้องถิ่นประเด็นอื่นๆ

 · กลุ่มหน่วยงานระดับจังหวัด

-      ผู้ว่าราชการจังหวัดตรัง

-          นายอำเภอ

-          หน่วยงานในสังกัดกระทรวงยุติธรรม จ.ตรัง

-          เจ้าหน้าที่ตำรวจ

-          อัยการ

-          ผู้พิพากษา

-          อื่นๆ

· ระดับนโยบาย

-          กรมคุมประพฤติ

-          กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ

-          สำนักงานป้องกันและปราบปรามยาเสพติด

-          รศ.ศรีศักร วัลลิโภดม

-          อ.ชัยวัฒน์  ถิระพันธุ์

-          อ.ไพสิฐ  พาณิชย์กุล

-          เครือข่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น พื้นที่ภาคใต้

-          สกว. ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น

 

ระยะเวลาดำเนินการ      

· ช่วงการเตรียมงาน วันที่  23  พฤศจิกายน  2553

· ช่วงการดำเนินงานระหว่างวันที่ 24 - 25 พฤศจิกายน  2553

 

ผู้รับผิดชอบการดำเนินงาน

                - สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น

            -  ศูนย์ประสานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดตรัง

                - เครือข่ายยุติธรรมชุมชนจังหวัดตรัง

                - เครือข่ายชุมชนวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดตรัง

 

  

กำหนดการ

นำเสนอผลงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดตรัง ม.อ.วิชาการ ปี 2553

ระหว่างวันที่  24 - 25 พฤศจิกายน  2553

 

วันที่ 24 พฤศจิกายน 2553

 

08.00 น.                       ลงทะเบียน

09.00 – 10.30 น.         · เปิดชมนิทรรศการ และชมการสาธิตกิจกรรมที่เกี่ยวกับโครงการวิจัย                         “งานวิจัยเพื่อท้องถิ่น พื้นที่ จ.ตรัง”

10.30 -  12.00 น.          · เวทีนำเสนอพื้นที่รูปธรรมผลจากการดำเนินงาน

“ยุติธรรมชุมชน ที่จัดการโดยชุมชน”

                                    โดย  กลุ่มตัวแทนชุมชนในพื้นที่ดำเนินโครงการวิจัย

13.00 – 15.00 น.         · เวทีเสวนา ด้านการขยายผลการดำเนินงานกับนโยบายภาครัฐ

“ยุติธรรมชุมชนกับกระบวนการปฏิรูปสังคมไทย”

                                    โดย      ·  คุณชาญเชาว์ ไชยานุกิจ  (อธิบดีกรมคุมประพฤติ)  

· รศ.ศรีศักร วัลลิโภดม (ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร)

            · อ.ชัยวัฒน์  ถิระพันธุ์  (มูลนิธิการเรียนรู้และพัฒนาประชาสังคม)

            · ผศ.ดร. บัญชร แก้วส่อง (สกว.ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น)

                                                · คุณเพลินใจ เหรียญนาค (กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ)

ดำเนินการเสวนา โดย อ.ไพสิฐ  พาณิชย์กุล (มหาวิทยาลัยเชียงใหม่)

15.00 -15.30 น.                        · เปิดอภิปรายแลกเปลี่ยน/ข้อเสนอต่อผู้เกี่ยวข้องด้านนโยบาย

15.40 น.                       · สรุปผลการเสวนาและข้อเสนอ

                                    ปิดการประชุม

วันที่ 25 พฤศจิกายน 2553

08.00 – 15.00 น.         · เปิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากเครือข่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น ประเด็น

ยุติธรรมชุมชน/การศึกษา/ประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ฯลฯ

โดยสื่อการนำเสนอรูปแบบ นิทรรศการ/การสาธิต

 

********************************************************