สื่องานวิจัยเพื่อท้องถิ่น หนังสือ จดหมายข่าวงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น สื่อ Multimedia Gallery รบบรวมรูปภาพ Gallery รบบรวมรูปภาพ
 
     

 
 
 

ปีที่ 15 ฉบับที่ 6
พ.ย - ธ.ค 2557


เวทีฟอรั่ม การอ่านยโสธร
เวทีเปลี่ยนความคิด สร้างอิสระแห่งการเรียนรู้ : สตูล
บทเรียนความสำเร็จ : กลไกเครือข่ายยุติธรรมชุมชนสู่สังคมเป็นสุข
 
ห้องสมุดงานวิจัย สกว.
ฐานข้อมูลนักวิชาการประเทศไทย
 
ท่องเที่ยววิถีไทย
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนครศรีธรรมราช
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนราธิวาส
การท่องเที่ยวโดยชุมชน
งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคอีสาน
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจ.สมุทรสงคราม
 
 




 

 


 
“ร่มเงาชุมชน..โลกแห่งการเรียนรู้ของเด็ก ฐานรากของการศึกษา”
วันที่ประกาศ 27 ก.พ. 2555 , เปิดอ่า่น 6618 ครั้ง
 

 โครงการเวที  “ร่มเงาชุมชน..โลกแห่งการเรียนรู้ของเด็ก ฐานรากของการศึกษา”

วันพฤหัสบดีที่ 8 มีนาคม 2555

ณ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กตำบลท่าแพ อำเภอท่าแพ จังหวัดสตูล

 

หลักการและเหตุผล

ตำบลท่าแพ มีศูนย์พัฒนาเด็กเล็กที่อยู่ในความดูแลขององค์การบริหารส่วนตำบลท่าแพ จำนวน 6 ศูนย์ ได้แก่ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านท่าแพ  ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กมัสยิดท่าแพพัฒนา ศูนย์อบรมเด็กก่อนเกณฑ์ประจำมัสยิดบ้านปลักหว้า  ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กโรงเรียนบ้านนาแก้ว  ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก

โรงเรียนนุรุลมุบตาดีย์และศูนย์พัฒนาเด็กเล็กโรงเรียนบ้านท่าน้ำเค็มใต้ 

ทั้งนี้ จากการที่ทาง อบต.จัดให้มีเวทีแลกเปลี่ยนมุมมองกับศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจังหวัดสตูล และได้ศึกษางานวิจัยเกี่ยวกับศูนย์พัฒนาเด็กเล็กบ้านลาหงา ที่นำความรู้ของท้องถิ่นมาจัดการสอนให้กับเด็กๆ และให้เด็กได้มีส่วนในการเลือกเรื่องที่จะเรียนด้วยตัวเอง โดยเห็นความเปลี่ยนแปลงของเด็กไปในทางที่ดีขึ้น นอกจากนี้ยังเห็นการมีส่วนร่วมจากชุมชนด้วย ซึ่งที่ศูนย์ของ

ตำบลท่าแพเคยจัดการเรียนการสอนแบบนี้มาเหมือนกัน          แต่ไม่มีความต่อเนื่องและไม่ได้มีการ

วิเคราะห์ถึงความเปลี่ยนแปลงของเด็กที่เกิดขึ้นว่าเป็นอย่างไรบ้าง

ดังนั้น    อบต.ท่าแพและครูพี่เลี้ยงศูนย์พัฒนาเด็กเล็กในตำบลท่าแพ      เห็นว่าการนำเอากระบวนการวิจัยมาใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาการของเด็กทั้ง 4 ด้าน อันได้แก่ ด้านร่างกาย  ด้านอารมณ์ – จิตใจ ด้านสังคม และด้านสติปัญญา รวมทั้ง มีทักษะด้านต่างๆ เช่น การคิด การอ่าน การวาด การพูด และการสังเกต ที่จะใช้เป็นพื้นฐานในการเรียนชั้นที่สูงขึ้นต่อไป รวมถึงอยากให้บุคลากรของ อบต. (ฝ่ายการศึกษา) และชุมชน เข้ามามีส่วนช่วยคิดในเรื่องการเรียนการสอน การหนุนเสริมให้เกิดการปฏิบัติอย่างต่อเนื่องและยั่งยืนได้

จึงได้จัดทำโครงการวิจัยเรื่อง            “กระบวนการจัดการเรียนรู้โดยใช้แหล่งเรียนรู้ในชุมชนของศูนย์พัฒนาเด็กเล็กตำบลท่าแพ อำเภอท่าแพ จังหวัดสตูล” โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาแหล่งเรียนรู้ในชุมชนและนำมาจัดกระบวนการเรียนรู้ให้กับเด็กโดยชุมชนและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมีส่วนร่วมและเพื่อศึกษาพฤติกรรม ผลการเรียนรู้และผลการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในการจัด

กระบวนการเรียนรู้

                โครงการนี้ได้บันทึกข้อตกลงความร่วมมือ (MOU) เพื่อสนับสนุนการวิจัย ระหว่างองค์การบริหารส่วนตำบลท่าแพ (อบต.ท่าแพ) อำเภอท่าแพ จังหวัดสตูล โดยนายวรพงษ์  ฮะอุรา นายกองค์การบริหารส่วนตำบลท่าแพกับสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น โดยศ.ดร.สวัสดิ์  ตันตระรัตน์ ผู้อำนวยการกองทุนสนับสนุนการวิจัย มีวัตถุประสงค์เพื่อการส่งเสริม สนับสนุนให้นักวิจัย ของศูนย์พัฒนาเด็กเล็กในสังกัด  อบต.ท่าแพ ดำเนินการศึกษาวิจัย โดยอาศัยแนวทางการวิจัยเพื่อท้องถิ่น เป็นกระบวนการขับเคลื่อนหรือสร้างผลงานวิจัย

ยังมีต้นทุนที่เป็นองค์ความรู้เดิมจากโครงการวิจัย “ศึกษารูปแบบการจัดการเรียนรู้ของเด็กปฐมวัย จากแหล่งเรียนรู้และภูมิปัญญาที่สอดคล้องกับหลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พ.ศ.2546 ของศูนย์พัฒนาเด็กเล็กอนุบาลนูรูลอิสลาม (บ้านลาหงา) หมู่ที่ 6 ต.ละงู อ.ละงู จ.สตูล” ซึ่งมีกระบวนการในการจัดการเรียนรู้กับเด็กระดับปฐมวัย จากผลการวิจัยสรุปเป็นกระบวนการดังนี้ มีการกำหนดเรื่องคือหน่วยการเรียนรู้ที่ครูกำหนดไว้แล้ว ซึ่งก่อนที่จะออกศึกษานอกสถานที่ก็จะต้องร่วมกันสร้างข้อตกลง ข้อที่ 1 เริ่มพาเด็กออกนอกสถานที่ ข้อที่ 2 แล้วกลับมาจัดกิจกรรมในห้องเรียนในเรื่องราวต่างๆที่ได้พบเจอ  ข้อที่ 3 แล้วมากำหนดเนื้อหาที่เด็กอยากเรียนรู้มากที่สุด ข้อที่ 4 จากความรู้นำมาซึ่งฝึกการปฏิบัติจริง ข้อที่ 5 ให้ทบทวนการเรียนรู้จากข้อที่ 1-4  ข้อที่ 6 นำเสนอเรื่องราวการเรียนรู้จากเริ่มแรก  ซึ่งเรียกว่า กระบวนการ 7 ขั้นตอน เมื่อเด็กได้นำเสนอเรื่องราวการเรียนรู้แล้วในข้อที่ 6 ก็จะกลับมากำหนดเรื่องและสร้างข้อตกลงใหม่เพื่อที่จะเรียนรู้เรื่องต่อไป ดังรูปต่อไปนี้

 

 

สำหรับโครงการของอบต.ท่าแพ กิจกรรมงานวิจัยในช่วงที่ผ่านมาดังนี้  เวทีระดมความคิดการจัดเก็บข้อมูล,สำรวจข้อมูลแหล่งเรียนรู้,เวทีถ่ายทอดข้อมูลแหล่งเรียนรู้,ศึกษาดูงานเรื่องการจัดกระบวนการเรียนรู้,อบรมและทำแผนการจัดกระบวนการเรียนรู้,ทดลองจัดกระบวนการเรียนรู้,เวทีอวดผลงานเด็ก,เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้,เวทีหาแนวทางการจัดทำหลักสูตรสถานศึกษา,เวทีประชุมผู้ปกครอง,เวทีประชุมคณะกรรมการสถานศึกษา,เวทีประชาคมแนวทางจัดทำหลักสูตร

ผลจากการดำเนินงานทำให้ครูได้องค์ความรู้ทั้งที่เกี่ยวข้องกับชุมชน การจัดกระบวนเรียนรู้และที่เกี่ยวกับตัวเอง ดังต่อไปนี้  

รู้จักแหล่งเรียนรู้ในท้องถิ่น  จากเมื่อก่อนที่คิดว่าแหล่งเรียนรู้ก็คือกลุ่ม เช่น กลุ่มแม่บ้านทำขนม กลุ่มตัดเย็บเสื้อผ้า  แต่ตอนนี้แหล่งเรียนรู้ก็คือสิ่งแวดล้อมที่อยู่รอบๆตัวเด็ก เช่น  ต้นกล้วย  ต้นหมาก  ต้นยางพารา  เล้าเป็ด เล้าไก่ ทุ่งนา ภูมิปัญญาและอื่นๆอีกมากมาย  มีเทคนิคในการจัดการเรียนการสอน รู้จักการวางแผนในการจัดกระบวนการเรียนรู้ ได้เข้าใจและรู้ความต้องการของเด็กมากขึ้น เห็นความเปลี่ยนแปลงของเด็ก เช่น กล้าแสดงออก มีความสุข ได้เรียนรู้กับของจริงได้ปฏิบัติกับของจริง มีสมาธิในการทำกิจกรรมนานขึ้น ซึ่งจากการที่นำเด็กออกไปเรียนรู้ เด็กได้สัมผัสของจริง เห็นจริง ทำให้เด็กเกิดความรู้ เกิดข้อสงสัย และตั้งคำถามมากมาย ซึ่งเด็กจะแสดงความรู้สึกที่แท้จริงออกมา ทำให้ครูได้เข้าใจและรู้ความต้องการของเด็กแต่ละคนได้ ที่เกี่ยวกับตัวเอง ได้เรียนรู้จากเพื่อน ๆ ในเรื่องการจัดกิจกรรมที่หลากหลาย  จับประเด็นสำคัญได้ดีขึ้น พูดได้คล่องขึ้น  ไม่ประหม่า  มีความมั่นใจตัวเอง มีทักษะการอ่าน  รู้จักแบ่งเวลา  มีความรับผิดชอบ  รู้จักการวางแผน หาแนวทาง ขั้นตอนหรือวิธีการในการจัดกระบวนการเรียนรู้ มีมนุษย์สัมพันธ์กับผู้ปกครอง และชุมชนมากขึ้น

สำหรับการจัดกระบวนการเรียนรู้ก็จะทำให้เห็นการยกระดับขององค์ความรู้ในเรื่องของกรอบระยะเวลาและเนื้อหาที่เข้มข้นขึ้น  เช่น ในขั้นที่หนึ่งกำหนดเรื่อง/สร้างข้อตกลง จากเดิมมีกรอบระยะเวลาแค่ 1-2 วัน โดยการกระตุ้นให้เด็กเสนอและครูสรุปเป็นแต่ละข้อ แล้วทดลองปฏิบัติก่อนออกนอกสถานที่ แต่การยกระดับความรู้นี้จะเพิ่มเวลาเป็น 1 อาทิตย์หรือมากกว่านั้นและเนื้อหาจะเพิ่มขึ้น แล้วยังจัดกิจกรรมให้สอดคล้องกับ 6 กิจกรรมหลักในแต่ละวัน โดยการนำข้อเสนอของเด็กมาจัดเป็นหมวด  เช่น การเข้าแถว การกล่าวคำทักทาย มารยาท และความปลอดภัย ในการจัดการเรียนรู้หมวดละ 1 วัน ในแต่ละวันก็จะต้องให้สอดคล้องกับ 6 กิจกรรมหลักที่มี กิจกรรมเคลื่อนไหวและจังหวะ กิจกรรมเสริมประสบการณ์ กิจกรรมสร้างสรรค์  กิจกรรมเสรี  กิจกรรมกลางแจ้ง และเกมส์การศึกษา ซึ่งเห็นว่าความรู้ได้พัฒนายกระดับขึ้นอีก

นอกจากนี้ยังค้นพบองค์ความรู้ใหม่สำหรับเด็กที่เข้ามาใหม่ในช่วงเปิดภาคเรียนแรก มีการ

เตรียมความพร้อมของเด็ก อย่างเช่น การสร้างข้อตกลงในการเล่นของเล่น การนั่งในห้องเรียน การเก็บข้างของส่วนตัว อาทิ ผ้าเช็ดหน้า แปรงสีฟัน เป็นต้น

จึงมองว่าองค์ความรู้ที่เกิดขึ้นจากกระบวนการวิจัยนี้จะนำมาสู่การจัดทำเป็นหลักสูตรของสถานศึกษา เพื่อนำไปสู่การพัฒนาการจัดการเรียนการสอนของเด็กระดับปฐมวัยของ อบต,ท่าแพ และได้มีการประชุมปรึกษากับผู้เชี่ยวชาญ ผู้ช่วยศาสตราจารย์เยี่ยมลักษณ์  อุดาการ คณบดีคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎเชียงใหม่ อาจารย์ประจำสาขาการศึกษาปฐมวัย ได้รับทราบแนวทางในการพัฒนาหลักสูตร จึงได้จัดประชุมผู้ปกครอง กรรมการสถานศึกษา และจัดเป็นเวทีประชาคมในเวลาต่อมา

บัดนี้โครงการวิจัยได้ดำเนินการมาถึงระยะสุดท้าย ดังนั้นจึงจัดโครงการเวที “ร่มเงาชุมชน..

โลกแห่งการเรียนรู้ของเด็ก ฐานรากของการศึกษา”

นี้ขึ้นมาเพื่อให้ครูและเด็กนักเรียนได้นำเสนอผลการเรียนรู้ และพร้อมกันนี้เพื่อให้ทุกภาคส่วนที่เกี่ยวข้องได้มีส่วนร่วมในการเสนอแนะแนวทางจัดการเรียนรู้ระดับปฐมวัยต่อไป

วัตถุประสงค์

1.             เพื่อให้เด็กนักเรียน ครู ได้นำเสนอผลการเรียนรู้ตามกระบวนการวิจัยในระดับปฐมวัย

2.             เพื่อสร้างการเรียนรู้ให้กับปกครอง ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ในเรื่องการจัดการศึกษาโดยกระบวนการวิจัยในระดับปฐมวัย

 

วิธีการดำเนินงาน

1.             ประชุมยกร่างกรอบแนวคิด การดำเนินงาน

2.             ประชุมคณะกรรมการสถานศึกษา

3.             ประชุมผู้ปกครอง

4.             จัดเวทีประชาคมหาแนวทางการจัดทำหลักสูตรของสถานศึกษา

5.             ประชุมครูผู้รับผิดชอบโครงการ แบ่งภาระงาน

6.             ประชุมติดตามความคืบหน้าการดำเนินการ

7.             จัดเวทีนำเสนอผลงานวิจัยและการสรุปเวที

 

วัน เวลา สถานที่

วันพฤหัสบดีที่ 8 มีนาคม 2555  เวลา 08.00น. – 15.30 น. ณ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กตำบลท่าแพ อำเภอท่าแพ จังหวัดสตูล

 

กลุ่มเป้าหมาย จำนวน 650 คน

1.             เด็กนักเรียนศูนย์พัฒนาเด็กเล็กตำบลท่าแพ                                           จำนวน   250         คน

2.             ผู้ปกครอง                                                                                                      จำนวน  200         คน

3.             ครูผู้ดูแลเด็กองค์การบริหารส่วนตำบลท่าแพ                                        จำนวน    15        คน

4.             ครูภูมิปัญญา                                                                                                จำนวน    10        คน

5.             ประธานและกรรมการศูนย์พัฒนาเด็กเล็กตำบลท่าแพ                       จำนวน    15        คน

6.             ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่องค์การบริหารส่วนตำบลท่าแพ                     จำนวน    34        คน

7.             ผู้นำท้องถิ่น (ผู้ใหญ่บ้าน,ผู้นำศาสนา)                                                   จำนวน    10        คน

8.             ผู้บริหารและครูผู้ดูแลเด็กองค์การบริหารส่วนตำบล                           จำนวน      9        คน

(ท่าเรือ,แป-ระ,สาคร)               

9.             ท้องถิ่นอำเภอ-ท้องถิ่นจังหวัด                                                                  จำนวน      2        คน

10.      โรงเรียนในเครือข่ายอำเภอท่าแพ                                                            จำนวน    14        คน

(อนุบาลท่าแพพัฒนา,อนุบาลท่าแพ,บ้านนาแก้ว,บ้านปลักหว้า,บ้านท่าแพ,บ้านสายควน,บ้านท่าน้ำเค็มใต้)                                                               

11.      องค์กรด้านสาธารณสุข (รพ.ท่าแพ,สสอ.ท่าแพ,อสม.)                      จำนวน    24        คน

12.      เครือข่ายชมรมครูผู้ดูแลเด็กจังหวัดสตูล                                 จำนวน      2        คน

13.      สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาสตูล (สพป.)                                            จำนวน      2        คน

14.      ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น จ.สตูลจำนวน                               จำนวน      8        คน

15.      เครือข่ายงานโครงการวิจัยเพื่อท้องถิ่นพื้นที่จังหวัดสตูล                    จำนวน    30         คน

16.      เครือข่ายงานโครงการวิจัยเพื่อท้องถิ่นพื้นที่ต่างจังหวัด                      จำนวน    20        คน

17.      ผู้อำนวยการและเจ้าหน้าที่ สกว.ฝ่ายวิจัยท้องถิ่น                  จำนวน      5        คน

                                                                                       

องค์กรร่วมจัด

1.             องค์การบริหารส่วนตำบลท่าแพ

2.             สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น

3.             ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น จ.สตูล

 

สนับสนุนงบประมาณโดย

1.             องค์การบริหารส่วนตำบลท่าแพ

2.             สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น

 

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

1.             เด็กนักเรียน ครู ได้นำเสนอผลการเรียนรู้ตามกระบวนการวิจัยในระดับปฐมวัย

2.             สามารถสร้างการเรียนรู้และขยายองค์ความรู้ให้กับผู้ปกครอง ผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ในเรื่องการจัดการศึกษาโดยกระบวนการวิจัยในระดับปฐมวัย

 

 

 

 

 

 

 

 

กำหนดการโครงการ เวที “ร่มเงาชุมชน..โลกแห่งการเรียนรู้ของเด็ก ฐานรากของการศึกษา”

        วันพฤหัสบดีที่ 8 มีนาคม 2555 ณ ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กตำบลท่าแพ อำเภอท่าแพ จังหวัดสตูล

 

08.00 น. - 09.00 น.                  ลงทะเบียน/รับเอกสาร/ชมนิทรรศการ

 

09.00 น. - 09.30 น.                  กล่าวต้อนรับ        โดย         นายกองค์การบริหารส่วนตำบลท่าแพ

 

09.30 . - 11.30 .                  นำเสนอผลการวิจัย โดย    คณะครูและเด็กนักเรียนศูนย์พัฒนาเด็ก

เล็กตำบลท่าแพ

 

11.30 . - 12.00.                  ซักถาม/แลกเปลี่ยนความคิดเห็นจาก

-              ผศ.ดร.บัญชร  แก้วส่อง ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น

-              ผู้ปกครองและผู้เข้าร่วมในเวที

 

12.00 . - 13.30 .                  รับประทานอาหารเที่ยงร่วมกัน

 

13.30 . - 15.00.                  เวทีเสวนา “ความร่วมมือจัดการศึกษาระหว่างชุมชนและอปท.”

ผู้ร่วมเสวนา

                                                             -  นายวรพงษ์  ฮะอุรา  นายกองค์การบริหารส่วนตำบลท่าแพ

                                                             -  นายวีรวัฒ์  วุฒิสาร   ท้องถิ่นจังหวัด

                                                                     -  ตัวแทนผู้ปกครอง

                                                                     -  ผศ.ดร.บัญชร  แก้วส่อง

                                                                        ผู้อำนวยการฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น

                                                        ผู้ดำเนินเวทีเสวนา นายสุทธิ  สายสุนีย์

ผู้อำนวยการโรงเรียนอนุบาลสตูล  

 

15.00 น. – 15.30 น.                  กล่าวขอบคุณ/เดินทางกลับโดยสวัสดิภาพ

 

กำหนดการอาจมีการเปลี่ยนแปลงได้ตามความเหมาะสม