สื่องานวิจัยเพื่อท้องถิ่น หนังสือ จดหมายข่าวงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น สื่อ Multimedia Gallery รบบรวมรูปภาพ Gallery รบบรวมรูปภาพ
 
     

 
 
 

ปีที่ 15 ฉบับที่ 6
พ.ย - ธ.ค 2557


เวทีฟอรั่ม การอ่านยโสธร
เวทีเปลี่ยนความคิด สร้างอิสระแห่งการเรียนรู้ : สตูล
บทเรียนความสำเร็จ : กลไกเครือข่ายยุติธรรมชุมชนสู่สังคมเป็นสุข
 
ห้องสมุดงานวิจัย สกว.
ฐานข้อมูลนักวิชาการประเทศไทย
 
ท่องเที่ยววิถีไทย
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนครศรีธรรมราช
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนราธิวาส
การท่องเที่ยวโดยชุมชน
งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคอีสาน
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจ.สมุทรสงคราม
 
 




 

 
 
โครงการศึกษารูปแบบการจัดการน้ำ กรณีบ้านผาชัน อ.โพธิ์ไทร จ.อุบลราชธานี
 

           ประชาชนบ้านผาชัน อ.โพธิ์ไทร จ.อุบลราชธานี ประกอบอาชีพหลักคือทำนา โดยใช้น้ำจากธรรมชาติ อาชีพรองคือหาปลาตามแม่น้ำโขง โดยหาได้ตลอดทั้งปี เขตพื้นที่บ้านผาชันส่วนใหญ่เป็นหิน ตั้งอยู่ติดกับริมฝั่งแม่น้ำโขง ทำให้ไม่มีการดูดซับ และกักเก็บน้ำจากธรรมชาติ จึงขาดน้ำในการอุปโภคบริโภคในครัวเรือนระหว่างเดือน พฤศจิกายน –พฤษภาคม และรุนแรงที่สุดในช่วงเดือน กุมภาพันธ์ –เมษายน  แม้การใช้น้ำในชุมชนเป็น ลักษณะน้ำประปา แต่เครื่องสูบน้ำมีกำลังไม่พอ เนื่องจากพื้นที่มีความลาดชันมาก ที่ผ่านมาชุมชนได้แก้ปัญหาการขาดแคลนน้ำโดยใช้น้ำจากบ่อน้ำตื้นของหมู่บ้าน หรือใช้น้ำซับจากลำห้วย ซึ่งมีน้ำตลอดปี แต่ปริมาณน้ำก็ไม่เพียงพอกับความต้องการใช้น้ำของชุมชนจึงต้องซื้อน้ำบริโภคจากชุมชนข้างเคียง หรือองค์การบริหารส่วนตำบลและอำเภอซื้อน้ำมาให้

 

ความพยายามในการแก้ไขปัญหาการขาดน้ำใช้ของชาวบ้านมีอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งมีหน่วยงานภายนอก พยายามที่จะเข้ามาช่วยเหลือด้วยวิธีการต่างๆ แต่ก็ไม่ประสบความสำเร็จ ชาวบ้านต้องทนต่อความลำบากในช่วงเวลาที่ขาดน้ำ ค่าใช้จ่ายในการซื้อน้ำใช้สูง จึงทำให้ชาวบ้านร่วมกับโรงเรียนได้หารือกันว่าความพยายามในการแก้ไขปัญหาที่ผ่านมา อาจเป็นวิธีการที่ไม่เหมาะสม สอดคล้องกับสภาพพื้นที่บ้านผาชันที่มีอยู่ ชาวบ้านจึงอยากทราบปริมาณการใช้น้ำในการอุปโภค บริโภคในครัวเรือน และมีวิธีนำน้ำมาใช้ได้อย่างไรให้คุ้มค่าที่สุดโดยการใช้ภูมิปัญญาของชาวบ้านมาจัดการและมีความเหมาะสม และสอดคล้องกับวิถีชีวิตของชาวบ้านเพื่อให้

 

เมื่อคณะนักวิจัยได้เก็บข้อมูล ทำให้ทีมวิจัยทราบข้อมูลปริมาณแหล่งน้ำที่มีอยู่ของชุมชนบ้านผาชัน พบว่ามีแหล่งน้ำกระจายอยู่ทั่วไปเพราะมีต้นน้ำหลายแหล่ง แต่ไม่มีแหล่งที่สามารถเก็บกักน้ำไว้ใช้ได้ตลอดทั้งปี รวมทั้งทราบปริมาณการใช้น้ำในการอุปโภค บริโภคของชาวบ้านผาชัน นำไปสู่การกำหนดรูปแบบการบริหารจัดการน้ำที่มีความเหมาะสม โดยนำภูมิปัญญา เทคโนโลยี และนวัตกรรมมาผสมผสานกัน โดยแบ่งระบบประปาหมู่บ้านเป็น 2 ระบบ คือ ฤดูฝน ใช้ระบบกาลักน้ำจากฝายวังอีแร้ง ปล่อยน้ำให้ใช้เฉพาะ 21 ครัวเรือน ใช้ระบบนวัตกรรมแอร์แวในประปาหมู่บ้าน จากบุ่งพะละคอนใช้สำหรับ 113ครัวเรือน และมีการบริหารจัดการระบบประปาหมู่บ้าน นอกจากนี้ยังได้ค้นพบภูมิปัญญาของชุมชนในการใช้น้ำที่มีความสอดคล้องเหมาะสมกับสภาพพื้นที่ เช่น การตักน้ำโดยคุ การเก็บรักษาหม้อดินที่เก็บน้ำดื่ม เป็นต้น

 

ผลจากโครงการวิจัยนี้ได้ถูกนำเสนอผ่านสื่อต่างๆ แล้ว เช่น หนังสือพิมพ์ เว็บไซต์และจดหมายข่าวของสกว.ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น  หนังสือหมอชาวบ้าน สื่อท้องถิ่น นอกจากนั้นยังมีคณะที่เดินทางมาศึกษาดูงานเพื่อศึกษากระบวนการวิจัยไปใช้ในหลักสูตรท้องถิ่นในโรงเรียน หรือกระบวนการแก้ปัญหา ทำให้เกิดการรับรู้ถึงกระบวนการวิจัย และผลจากการทำงานวิจัยของชุมชนที่อยู่ใกล้เคียงและชุมชนอื่นสามารถที่จะนำกระบวนการวิจัยและผลงานวิจัยไปปรับไปใช้แก้ปัญหาในพื้นที่ของตัวเองได้

 



------------------ ไม่มีรูปภาพกิจกรรม ------------------