สื่องานวิจัยเพื่อท้องถิ่น หนังสือ จดหมายข่าวงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น สื่อ Multimedia Gallery รบบรวมรูปภาพ Gallery รบบรวมรูปภาพ
 
     

 
 
 

ปีที่ 15 ฉบับที่ 6
พ.ย - ธ.ค 2557


เวทีฟอรั่ม การอ่านยโสธร
เวทีเปลี่ยนความคิด สร้างอิสระแห่งการเรียนรู้ : สตูล
บทเรียนความสำเร็จ : กลไกเครือข่ายยุติธรรมชุมชนสู่สังคมเป็นสุข
 
ห้องสมุดงานวิจัย สกว.
ฐานข้อมูลนักวิชาการประเทศไทย
 
ท่องเที่ยววิถีไทย
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนครศรีธรรมราช
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนราธิวาส
การท่องเที่ยวโดยชุมชน
งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคอีสาน
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจ.สมุทรสงคราม
 
 




 

 
 
โครงการศึกษาและพัฒนาบ้านปลาให้เป็นแหล่งเพาะพันธุ์และที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำ ต.ท่าเรือแกลง จ.ระยอง
 

 

โครงการวิจัยนี้ได้ดำเนินการเก็บข้อมูลสำคัญอยู่ 2ส่วนด้วยกัน คือ ส่วนแรกเป็นเรื่องราวเกี่ยวกับความเป็นวิถีชีวิต วัฒนธรรมของชุมชนประมงเล็กในพื้นที่ โดยการวิเคราะห์ความเป็นมา และความเปลี่ยนแปลงของชุมชนที่เชื่อมโยงและสัมพันธ์กับทรัพยากรชายฝั่งทะเลเป็น 3 ยุคสมัย คือ ยุคสมบูรณ์ เป็นยุคที่ทรัพยากรต่างๆ มีอยู่เป็นจำนวนมาก เครื่องมือที่ใช้ในการทำประมงขนาดเล็กก็เป็นเครื่องมือแบบง่ายๆ ยุครุ่งเรือง เป็นยุคที่มีการเข้ามาของรีสอร์ท และโรงงานอุตสาหกรรมขนาดกลางสำหรับแปรรูปสัตว์น้ำ จนในที่สุดทรัพยากรต่างๆ ในชุมชนได้เริ่มเสื่อมโทรมลง ป่าชายเลนหมดสิ้นไป หลงเหลือให้เห็นเพียง 3 ไร่เท่านั้น สัตว์น้ำต่างๆ เริ่มหมดลง ยุคฟื้นฟู โดยในระยะแรกได้รับงบประมาณสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนเพื่อสังคม (SIF)  สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน  (พอช.) และโครงการไบเออร์เพื่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งได้มีการถอดบทเรียนการทำงานต่างๆ ที่ผ่านมาพบว่าการทำบ้านปลาที่ผ่านมานั้นชาวบ้านหรือคนในพื้นที่ไม่ได้เข้ามามีส่วนร่วม หรือรับรู้การทำงานมากนัก กลุ่มอนุรักษ์ที่เกิดขึ้นนั้นเป็นเพียงกลุ่มคนส่วนหนึ่งที่เป็นทีมวิจัยในปัจจุบันและทำประมง ขนาดเล็กกับคนอีกส่วนหนึ่งเป็นคนนอกพื้นที่และไม่ได้มีอาชีพทำมาหากินในทะเลบริเวณดังกล่าว ดังนั้นการทำบ้านปลาที่ผ่านมาจึงไม่ได้สร้างให้เกิดการใช้ประโยชน์กับกลุ่มคนที่เกี่ยวข้อง

 

ส่วนที่ 2 คือ การศึกษาและพัฒนาบ้านปลาให้เป็นแหล่งเพาะพันธุ์และที่อยู่อาศัยของสัตว์น้ำ โดยการใช้ซั้งเป็นอุปกรณ์เสริม ซึ่งเป็นภูมิปัญญาเดิมในการทำประมงขนาดเล็กของชุมชน โดยร่วมกันวิเคราะห์จุดในการทำซั้งและระยะเวลาที่เหมาะสมในการทิ้งซั้ง จนในที่สุด อบต.บ้านเพเห็นความสำคัญและสนับสนุนให้เกิดพื้นที่บ้านปลาในพื้นที่ตำบลบ้านเพ เพื่อเป็นแหล่งเพาะพันธุ์สัตว์น้ำของชุมชน โดยทีมวิจัยเป็นผู้ให้คำแนะนำและช่วยดำเนินการ โดยร่วมกันกำหนดแนวทางต่างๆ ดังนี้

 

1)   แนวทางการพัฒนารูปแบบซั้ง  ให้มีความทนทานและง่ายต่อการดูแลรักษา โดยการเปลี่ยนวัสด อุปกรณ์ให้มีความแข็งแรงคงทนมากขึ้น และสามารถเพาะเลี้ยงหอยแมลงภู่ได้

2)   แนวคิดการสร้างสหกรณ์โป๊ะเชิงอนุรักษ์ โดยวิธีการจับปลาโดยการใช้เบ็ด ซึ่งการสร้างโป๊ะนั้นมีความคาดหวังเพื่อให้เป็นแหล่งเพาะพันธุ์ปลาและสัตว์น้ำอื่นๆ

3)   แนวทางการกำหนดพื้นที่ (Zone) ที่เหมาะสมว่าพื้นที่ใดจะเป็นพื้นที่เหมาะสมในการ
ใช้ประโยชน์และพื้นที่ใดเหมาะสมเป็นพื้นที่ในการอนุรักษ์

4)   แนวทางการวางกฎ กติกาในการทำประมงเล็กร่วมกัน เช่น การกำหนดพื้นที่ควบคุมเรืออวนล้อมการห้ามวางยาเบื่อปลา และวางระเบิดปลา เป็นต้น

 

       สิ่งที่เกิดขึ้นเหล่านี้ได้สะท้อนให้ว่าพื้นที่บ้านปลา ซึ่งในอดีต เป็นเพียงแค่พื้นที่รู้จักของคนกลุ่มหนึ่งเท่านั้น และแทบไม่มีการใช้ประโยชน์แต่อย่างใด กลับรื้อฟื้นคืนชีวิตกลับมาและเป็นที่รู้จักและรับรู้รวมถึงเกิดประโยชน์กับคนกลุ่มต่างๆ ทั้งในและนอกชุมชนมากขึ้น พร้อมทั้งได้รับการสนับสนุนหนุนเสริมจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อให้การดำเนินงานลุล่วงและต่อเนื่อง เพื่อสร้างความยั่งยืนในการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรสัตว์น้ำในพื้นที่ต่อไป รวมทั้งยังสามารถรวบรวมผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทุกส่วนและชาวประมงในหลายพื้นที่ที่เข้ามาร่วมวางแนวทางในการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรสัตว์น้ำร่วมกันได้

 



------------------ ไม่มีรูปภาพกิจกรรม ------------------