สื่องานวิจัยเพื่อท้องถิ่น หนังสือ จดหมายข่าวงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น สื่อ Multimedia Gallery รบบรวมรูปภาพ Gallery รบบรวมรูปภาพ
 
     

 
 
 

ปีที่ 15 ฉบับที่ 6
พ.ย - ธ.ค 2557


เวทีฟอรั่ม การอ่านยโสธร
เวทีเปลี่ยนความคิด สร้างอิสระแห่งการเรียนรู้ : สตูล
บทเรียนความสำเร็จ : กลไกเครือข่ายยุติธรรมชุมชนสู่สังคมเป็นสุข
 
ห้องสมุดงานวิจัย สกว.
ฐานข้อมูลนักวิชาการประเทศไทย
 
ท่องเที่ยววิถีไทย
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนครศรีธรรมราช
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนราธิวาส
การท่องเที่ยวโดยชุมชน
งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคอีสาน
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจ.สมุทรสงคราม
 
 




 

 
 
โครงการศึกษาแนวทางการลดผลกระทบจากช้างกินพืชไร่ อ.สามร้อยยอด จ.ประจวบคีรีขันธ์
 

             อดีตประเทศไทยเป็นถิ่นที่อยู่อาศัยที่สำคัญของช้างเอเชีย  เนื่องจากสภาพภูมิประเทศเป็นที่ราบลุ่มขนาดใหญ่ของสองฝั่งลำน้ำหลายสาย โดยเฉพาะที่ราบลุ่มของลำน้ำในภาคกลาง ซึ่งมีความอุดมสมบูรณ์ของพืชอาหารและน้ำในปริมาณที่พอเหมาะกับการดำรงชีวิตของช้าง

 

          พื้นที่หนองเสือ พุใหญ่ หุบมะซาง เป็นพื้นที่ทำกินของชาวบ้านประมาณ 70 ครอบครัว ตั้งอยู่ในเขตปกครองของตำบลไร่เก่า และตำบลไร่ใหม่ กิ่งอำเภอสามร้อยยอด จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ พื้นที่บริเวณดังกล่าวเป็นพื้นที่ทำกินของชาวไร่ ประกอบด้วย ไร่สับปะรด ไร่ข้าวโพด ไร่กล้วย ไร่มะละกอ สวนฝรั่ง แปลงปลูกเผือก มะม่วง ขนุน ซึ่งเป็นเขตติดต่อกับพื้นที่อุทยานแห่งชาติกุยบุรีทางด้านทิศตะวันออก ซึ่งพบปัญหาการออกมากินพืชไร่ของช้างในพื้นที่ดังกล่าว ชาวไร่หลายรายทนแรงกดดันไม่ได้ จึงทำร้ายช้างจนเสียชีวิต ปัญหาช้างกินพืชไร่ของชาวบ้าน นับว่าเป็นปัญหาการกระทบกระทั่งระหว่างคนกับช้างที่สร้างความเสียหายให้กับชาวไร่ และก่อให้เกิดปัญหาต่างๆ ตามมาสับปะรดซึ่งเป็นรายได้หลักของชาวบ้านเป็นอันต้องสูญเสียจากการเดินทางของช้างป่าจากเขตอุทยานแห่งชาติกุยบุรีที่ลงมากินสับปะรดของชาวบ้าน

 

          หน่วยงานหลายหน่วยงานจึงเข้ามาดำเนินงานลดผลกระทบอย่างต่อเนื่อง ในปี พ.ศ.2541 ภายใต้คณะกรรมการประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ (กปร.) โครงการฟื้นฟูสภาพป่าสงวนแห่งชาติกุยบุรีอันเนื่องมาจากพระราชดำริ แต่หลายกิจกรรมดำเนินไปอย่างไม่สอดคล้องกับพฤติกรรมการเคลื่อนย้ายหากินตามธรรมชาติของช้างป่า  เนื่องจากขาดข้อมูลเกี่ยวกับระบบนิเวศของช้างป่า ดังนั้นเพื่อให้ชุมชนเกิดแนวทางในการเฝ้าระวังช้าง ซึ่งออกมากินพืชไร่ของชาวบ้านอย่างมีประสิทธิภาพนั้น ชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบจากช้างในพื้นที่จำนวนหนึ่งจึงได้รวมตัวกันพูดคุยเกี่ยวกับ การลดผลกระทบจากช้างออกมากินพืชไร่  และพัฒนาข้อสงสัยขึ้นเสนอต่อสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.)  ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น เพื่อสร้างเวทีในการระดมค้นหาข้อมูล และแนวทางในการลดผลกระทบจากช้างกินพืชไร่โดยชุมชนมีส่วนร่วม 

 

          จากกระบวนการเรียนรู้จากข้อมูลที่มีการพูดคุยร่วมกัน ทีมวิจัยได้เปลี่ยนแนวคิดในการป้องกันช้างและขับไล่ช้างออกจากพื้นที่เป็นการต้องเรียนรู้พฤติกรรมของช้างและหาแนวทางการอยู่ร่วมกันระหว่างคนกับช้าง ด้วยข้อมูลที่พบว่าในป่ามีอาหารอยู่มาก ประกอบกับพฤติกรรมของช้างที่ติดใจในรสชาติของสับปะรด จึงได้ร่วมกันสรุปแนวทางการลดผลกระทบจากช้างกินพืชไร่นำสู่การปฏิบัติให้ระดับต่างๆ ทั้งในระดับตัวเกษตรกร ระดับชุมชน และระดับนโยบาย

 

          ผลจากการดำเนินงานของทีมวิจัยชาวบ้านกว่า 3ปี ปัจจุบันสถิติของช้างที่ลงมากินพืชไร่ของชาวบ้านมีจำนวนลดลง แม้จะมีอยู่บ้าง แต่สิ่งสำคัญ คือ วิธีคิดและทัศนคติของชาวบ้านที่เปลี่ยนไป การขับไล่ ทำร้ายช้างป่าหมดไป

 

 



------------------ ไม่มีรูปภาพกิจกรรม ------------------