สื่องานวิจัยเพื่อท้องถิ่น หนังสือ จดหมายข่าวงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น สื่อ Multimedia Gallery รบบรวมรูปภาพ Gallery รบบรวมรูปภาพ
 
     

 
 
 

ปีที่ 15 ฉบับที่ 6
พ.ย - ธ.ค 2557


เวทีฟอรั่ม การอ่านยโสธร
เวทีเปลี่ยนความคิด สร้างอิสระแห่งการเรียนรู้ : สตูล
บทเรียนความสำเร็จ : กลไกเครือข่ายยุติธรรมชุมชนสู่สังคมเป็นสุข
 
ห้องสมุดงานวิจัย สกว.
ฐานข้อมูลนักวิชาการประเทศไทย
 
ท่องเที่ยววิถีไทย
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนครศรีธรรมราช
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนราธิวาส
การท่องเที่ยวโดยชุมชน
งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคอีสาน
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจ.สมุทรสงคราม
 
 




 

 
รหัสโครงการที่เกี่ยวข้อง : RDG53E0044
สวัสดิการชาวนา....คุณค่าของความเกื้อกูลและแบ่งปัน

สวัสดิการชาวนา....คุณค่าของความเกื้อกูลและแบ่งปัน   (RDG53E0044)

การใช้ประโยชน์เชิงพื้นที่ ด้านคุณภาพชีวิต

โครงการวิจัย  “รูปแบบการจัดสวัสดิการชาวนาเกษตรอินทรีย์พื้นที่อำเภอป่าติ้ว จ.ยโสธร”  โดย  คุณกระแสบุญ  ดอกบัว  เป็นหัวหน้าโครงการ  ได้รับงบประมาณสนับสนุนจาก สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย  หรือ สกว.   เป็นการศึกษารูปแบบการจัดสวัสดิการที่เหมาะสม สอดคล้องกับวิถีชีวิตของชาวนา ภายใต้ทุนทางสังคม ประเพณี และทรัพยากรดั้งเดิมของชุมชนเป็นหลัก  มีกลุ่มเกษตรกรจากเครือข่ายข้าวคุณธรรมในอำเภอป่าติ้ว 2 กลุ่มเป็นพื้นที่หลัก และอีก 8 กลุ่มในจังหวัดยโสธรเป็นพื้นที่รอง

เริ่มแรกก่อนที่จะมานำมาสู่ประเด็นการวิจัยเกี่ยวกับการจัดสวัสดิการของชาวนา   เมื่อปี 2549  ทางเครือข่ายข้าวคุณธรรมมีการตั้งกองบุญที่เรียกว่า การออมวันละบาท อยู่ก่อนแล้ว เป็นการออมในรูปของเงิน ซึ่งการออมนี้ไม่สามารถเบิกคืนได้ แต่จะนำมาจัดเป็นสวัสดิการให้กับสมาชิกของกองบุญในกรณี เกิด เจ็บป่วย  เสียชีวิต การเข้าเป็นสมาชิกกองบุญออมวันละบาทมีทั้งเป็นผู้ที่ทำเกษตรอินทรีย์และคนทั่วไปที่สนใจ ทุกคนในครอบครัวสามารถเข้าเป็นสมาชิกได้  และด้วยความที่อยากสร้างความแตกต่างและสร้างความเข้มแข็งให้กับกลุ่มองค์กร จึงเกิดเป็นประเด็นที่สมาชิกของเครือข่ายอยากศึกษาร่วมกันถึงรูปแบบของสวัสดิการที่สามารถตอบสนองและเข้าถึงวิถีชีวิตของสมาชิกซึ่งเป็นชาวนาเกือบทั้งหมด

 

จากการดำเนินในระยะแรก ทีมวิจัยได้ทำความเข้าใจถึงคำว่า สวัสดิการ ซึ่งมองว่า คือการช่วยเหลือ เกื้อกูล การแบ่งปันซึ่งกันและกัน ทั้งในรูปของเงิน สิ่งของและน้ำใจ รูปแบบของสวัสดิการจะมองทั้งด้านทรัพยากร  สังคม  ประเพณี  ซึ่งล้วนเป็นสิ่งที่สะท้อนถึงความเป็นเอกลักษณ์ของชุมชน  โดยทดลองจัดรูปแบบสวัสดิการที่จัดก่อนหน้านี้ ได้แก่  สวัสดิการการเกิด ถ้าสมาชิกคลอดบุตร เด็กเกิดใหม่จะได้เงินรับขวัญบุตรคนละ 700  บาท   ส่วนมารดาจะได้รับสวัสดิการคลอดบุตร 300 บาท  รวม 1,000 บาท สวัสดิการเจ็บป่วย ถ้าสมาชิกเจ็บป่วยเข้ารับรักษาตัวในโรงพยาบาลจนแพทย์สั่งให้เป็นคนไข้ใน  จะได้รับสวัสดิการเยี่ยมป่วยคืนละ100 บาท ปีละไม่เกิน1,000 บาท ส่วนกรณีมารดาที่เจ็บป่วยเนื่องจากการคลอดบุตรจนต้องนอนพักรักษาตัวในโรงพยาบาลจะได้รับสวัสดิการเยี่ยมคลอดคืนละ 100 บาท (ไม่เกิน 5 คืน)  สวัสดิการปลงศพ สมาชิกที่ออมต่อเนื่อง เมื่อเสียชีวิตลงจะได้รับค่าปลงศพตามอายุการออมโดยเริ่มนับหลังจาก 3 เดือนไปแล้ว  ส่วนสวัสดิการด้านอื่นที่เกิดขึ้นจากการออกแบบในระหว่างการทำวิจัย  อาทิ   สวัสดิการบำนาญ (แก่) จะจ่ายเมื่อสมาชิกอายุครบ 65 ปี โดยเริ่มจากการออมครบ 15 ขึ้นไป  สวัสดิการด้านการขนส่ง มีการทดลองในช่วงฤดูเก็บเกี่ยวปี 2553  โดยทางเครือข่ายให้บริการรถยนต์ในการขนส่งผลผลิตสำหรับสมาชิกที่ไม่มีรถขนผลผลิตไปจำหน่าย โดยรับผิดชอบค่าน้ำมันรถเอง ถ้าขับไม่เป็นก็อาจจะวานเพื่อนสมาชิกช่วย  ซึ่งทำให้ประหยัดค่าขนส่งลงเป็นอย่างมาก   นอกจากนี้ ยังมีการจัดให้มีการแลกเปลี่ยนเมล็ดพันธุ์พืช  ไม่ว่าจะเป็น พืช ผักสวนครัว  ข้าว สมาชิกนำมาแลกเปลี่ยนกันทำให้ไม่ต้องซื้อเมล็ดพันธุ์  การจัดให้มีการแลกเปลี่ยนเรื่องเทคนิคการทำเกษตรอินทรีย์ การดูแลสุขภาพแบบแพทย์ทางเลือก  แกนนำเครือข่ายร่วมเป็นวิทยากรถ่ายทอดเรื่องเกษตรอินทรีย์ การเฮ็ดอยู่เฮ็ดกิน ซึ่งถือเป็นสวัสดิการอย่างหนึ่งที่ทางโครงการวิจัยมีความพยายามทำให้ต่อเนื่อง  มอบให้กับสมาชิกเกษตรอินทรีย์ ซึ่งเหมาะและสอดคล้องกับวิถีของชาวนา   เพราะสวัสดิการที่เหมาะกับชาวนาคงไม่ใช่เพียงแค่เงินเท่านั้น การเกื้อกูลกัน การแบ่งปัน  ทำให้คนในชุมชนอยู่ร่วมกันอย่างมีความสุขและสามารถสร้างความเข้มแข็งเพื่อการพึ่งตนเองได้อย่างยืน

ภายใต้กระบวนการงานวิจัย  แม้ว่าโครงการจะอยู่ระหว่างการดำเนินงาน  สิ่งที่เห็นเป็นรูปธรรมคือมีผู้สมัครเข้าเป็นสมาชิกกองบุญเพื่อสวัสดิการเพิ่มขึ้นๆ  การได้พูดคุยเพื่อเชื่อมร้อยระหว่างกลุ่มเครือข่ายผ่านเวทีวิจัย  ทำให้เห็นสภาพปัญหา สามารถนำมาปรับปรุงและพัฒนาระบบการให้สวัสดิการที่เหมาะสมกับชาวนาโดยชาวนาได้อย่างแท้จริง 

 

วิมลสิริ  สอรักษ์

ผู้ช่วยผู้ประสานงานชุดเกษตรอินทรีย์และเศรษฐกิจท้องถิ่นจังหวัดยโสธร

 

ข้อมูลโครงการ : ท่านสามารถดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่นี่
 
วันที่บันทึก : 9/1/2011