สื่องานวิจัยเพื่อท้องถิ่น หนังสือ จดหมายข่าวงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น สื่อ Multimedia Gallery รบบรวมรูปภาพ Gallery รบบรวมรูปภาพ
 
     

 
 
 

ปีที่ 15 ฉบับที่ 6
พ.ย - ธ.ค 2557


เวทีฟอรั่ม การอ่านยโสธร
เวทีเปลี่ยนความคิด สร้างอิสระแห่งการเรียนรู้ : สตูล
บทเรียนความสำเร็จ : กลไกเครือข่ายยุติธรรมชุมชนสู่สังคมเป็นสุข
 
ห้องสมุดงานวิจัย สกว.
ฐานข้อมูลนักวิชาการประเทศไทย
 
ท่องเที่ยววิถีไทย
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนครศรีธรรมราช
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนราธิวาส
การท่องเที่ยวโดยชุมชน
งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคอีสาน
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจ.สมุทรสงคราม
 
 




 

 
รหัสโครงการที่เกี่ยวข้อง : RDG52S0035
เยาวชนไทดำ ร่วมฟื้นฟูชุมชนด้วยหัวใจหลังภัยพิบัติน้ำท่วม

เยาวชนไทดำ ร่วมฟื้นฟูชุมชนด้วยหัวใจหลังภัยพิบัติน้ำท่วม

    การใช้ประโยชน์เชิงพื้นที่  ด้านการพัฒนา (RDG52S0035)

 

ในช่วงปลายเดือนมีนาคม พ.ศ.2554  ชุมชนไทดำสองฟากฝั่งแม่น้ำตาปีประสบปัญหาจากภัยพิบัติน้ำท่วมรุนแรงมาก นอกจากข้าวของเครื่องใช้จะเสียหายไปเป็นจำนวนมากแล้ว  สวนปาล์มน้ำมันที่ชาวบ้านปลูกแบบรายย่อย  ซึ่งประสบปัญหาถูกน้ำท่วมขังเป็นเวลานาน ในช่วงปลายปี  2553    ต้องจมน้ำไปอีกครั้งพร้อมทั้งพืชผลทางการเกษตรอื่นๆ    ส่งผลให้พี่น้องในชุมชนประสบปัญหาด้านอาชีพอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้

ชุมชนไทดำ บ้านทับชันและไทรงาม อำเภอพุนพิน จังหวัดสุราษฎร์ธานี  ตั้งอยู่บริเวณที่ราบลุ่มริมฝั่งแม่น้ำตาปี ชาวบ้านที่นี่ยังคงรักษาและสืบสานภูมิปัญญาอันมีคุณค่ามาได้อย่างน่าภาคภูมิใจในวันเวลาที่เปลี่ยนเปลี่ยนแปลงไปแม้ว่าจะประสบปัญหาไม่น้อย ในกระแสการพัฒนาจากภายนอกที่ทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลงทั้งทางด้านสิ่งแวดล้อม และสังคม โดยเฉพาะความเปลี่ยนแปลงที่มีผลโดยตรงต่อการปรับตัวของเยาวชน

อย่างไรก็ตาม   กลุ่มเยาวชนซึ่งได้พัฒนาความร่วมมือกับชุมชน  จากการดำเนินกิจกรรมการสืบทอดภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านศิลปหัตถกรรม  ภาษา  ประเพณีที่มีคุณค่า และได้สืบสานต่อมาในมิติของงานวิจัยเพื่อหาแนวทางการสืบทอดภูมิปัญญาในการฟื้นฟูชีวิตกลุ่มคนไทดำซึ่งได้ดำเนินการเพื่อศึกษาพัฒนาการของชุมชน  ภูมิปัญญาที่มีบทบาทสำคัญ และแนวทางในการฟื้นฟูเพื่อการสืบทอดโดยบทบาทของเยาวชนและครูภูมิปัญญาด้วยกระบวนการที่สำคัญทั้งการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง  การสืบค้นเอกสาร การศึกษาจากผู้รู้ การเก็บรวบรวมข้อมูลด้านประวัติศาสตร์และความสัมพันธ์ของชุมชน พร้อมทั้งกระบวนการอื่นๆอย่างเหมาะสม เพื่อการพัฒนายกระดับความสัมพันธ์ของคนในชุมชน การพัฒนาเยาวชนด้วยกระบวนการเรียนรู้

ด้วยกระบวนการทำงานที่เน้นการมีส่วนร่วมของผู้เกี่ยวข้อง ได้สร้างความตระหนักและนำไปสู่ความเปลี่ยนแปลงที่ดีทั้งในส่วนของการพัฒนาเยาวชนและการพัฒนาชุมชน ทำให้มีความพร้อมสามารถฟื้นฟูชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพในยามที่ประสบภัย 

จากกระบวนการวิเคราะห์ร่วมกันระหว่างกลุ่มเยาวชนและชุมชน ได้นำไปสู่การดำเนินงานพัฒนาศูนย์กู้ภัยของชุมชนขึ้นมาเพื่อเตรียมความพร้อมทั้งทางด้านสถานที่ บุคคลากร  และระบบการกู้ภัย  เนื่องจากในสถานการณ์ภัยพิบัติน้ำท่วมที่ผ่านมา   ชาวบ้านต้องพึ่งตนเองหลาย ๆ ด้าน  โดยเฉพาะการใช้สถานที่โรงเรียนบ้านทับชันซึ่งปิดการดำเนินการไปแล้ว   เป็นสถานที่หลบภัยในช่วงที่น้ำท่วมสูง

โรงเรียนดังกล่าว มีสภาพชำรุดทรุดโทรมมาก ไม่มีความพร้อมด้านสาธารณูปโภค ชาวบ้านต้องพักพิงหลบภัยด้วยความยากลำบาก  ดังนั้นต่อมาเมื่อน้ำลดลง  ทางชุมชนและกลุ่มเยาวชนจึงได้ร่วมกันปรับปรุงอาคารเก่าให้มีสภาพที่ดีขึ้น  จัดสร้างเรือเพื่อรองรับการขนย้ายคนและสิ่งของ    เตรียมความพร้อมด้านสาธารณูปโภคเช่น ระบบน้ำ ห้องน้ำ เป็นต้น

การดำเนินงานเพื่ออนาคตของชุมชน   ได้รับความร่วมมือจากผู้มีจิตอาสาเป็นจำนวนมาก  เช่น ศิลปินวงโฮป ที่บริจาคเงินจากการเล่นดนตรีสมทบทุนการดำเนินงาน   คณะนักพัฒนาภาคตะวันออก ตะวันตก บริจาคเงิน และระดมกำลังแรงงานในการซ่อมอาคาร พร้อมด้วยความร่วมมือจากโฮงเฮียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา สถาบันฝึกอบรมเพื่อการพัฒนา(ภาคเหนือ)  เครือข่ายเยาวชนภาคอีสาน เป็นต้น

พร้อมกันนี้ ทางผู้มีส่วนเกี่ยวข้องได้พิจารณาร่วมกันว่า  ในยามปกติควรจะพัฒนาสถานที่ให้เป็นศูนย์ส่งเสริมอาชีพของคนในชุมชน ซึ่งมีพื้นฐานเดิมด้านการเกษตร และงานหัตกรรม  พร้อมทั้งการพัฒนา ยกระดับความร่วมมือของพี่น้องชาวไทดำให้มีขวัญและกำลังใจในเส้นทางการสืบทอดภูมิปัญญา วิถีวัฒนธรรมอันมีคุณค่าต่อไปด้วย 

ศูนย์เรียนรู้และกู้ภัย เป็นรูปธรรมของการยกระดับการเรียนรู้สู่การฟื้นฟูชุมชนด้วยหัวใจ ก่อให้เกิดการปรับเปลี่ยน  สร้างวิถีชีวิตใหม่ที่สอดคล้องและเอื้ออาทรทั้งต่อชีวิตและสิ่งแวดล้อม ใช้ฐานความรู้ในการพัฒนา   ให้มีความสามารถมีความพร้อมจะรับมือกับภัยพิบัติได้ด้วยหลักชุมชนจัดการตนเอง    ด้วยบทบาทของชุมชนและลูกหลานซึ่งได้ใช้งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นในการพัฒนาด้านทักษะการคิด การสื่อสาร ความสามารถในการทำงานร่วมกัน     และจิตสำนึกรักท้องถิ่นบ้านเกิด             

พร้อมด้วยบทบาทด้านอื่นๆ ในการฟื้นฟูชุมชนซึ่งลูกหลานชาวบ้านกลุ่มเยาวชนสืบสานภูมิปัญญาไทดำได้ดำเนินการด้วยใจอาสา เช่น การระดมทุนทรัพย์ช่วยเหลือผู้ประสบความเดือดร้อนทั้งทางด้านอาหาร น้ำดื่ม ยารักษาโรค   เป็นแกนนำในการฝึกอบรมให้ชุมชนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับแนวทางการเกษตรที่ยั่งยืน เป็นต้น

  ในการนี้   กลุ่มเยาวชน ซึ่งมีพื้นฐานด้านการปักลายผ้าไทดำอันเป็นงานหัตกรรมที่สำคัญ  ได้ร่วมกันแบ่งเบาปัญหาของพ่อแม่ แก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของพี่น้องในชุมชน ด้วยการประกอบอาชีพอันเกิดจากพื้นฐานความพร้อมของตนเองเช่นเดียวกับการลงแรงสร้างสรรค์ของคนรุ่นพ่อแม่

                               

                                                                                    ภัสรา รู้พันธ์  

ผู้เขียน

 

ข้อมูลโครงการ : ท่านสามารถดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่นี่
 
วันที่บันทึก : 3/21/2014