สื่องานวิจัยเพื่อท้องถิ่น หนังสือ จดหมายข่าวงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น สื่อ Multimedia Gallery รบบรวมรูปภาพ Gallery รบบรวมรูปภาพ
 
     

 
 
 

ปีที่ 15 ฉบับที่ 6
พ.ย - ธ.ค 2557


เวทีฟอรั่ม การอ่านยโสธร
เวทีเปลี่ยนความคิด สร้างอิสระแห่งการเรียนรู้ : สตูล
บทเรียนความสำเร็จ : กลไกเครือข่ายยุติธรรมชุมชนสู่สังคมเป็นสุข
 
ห้องสมุดงานวิจัย สกว.
ฐานข้อมูลนักวิชาการประเทศไทย
 
ท่องเที่ยววิถีไทย
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนครศรีธรรมราช
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนราธิวาส
การท่องเที่ยวโดยชุมชน
งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคอีสาน
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจ.สมุทรสงคราม
 
 




 

 
รหัสโครงการที่เกี่ยวข้อง : PDG51N0001
ต่อยอดองค์ความรู้การทำนาข้าวจ่อมสู่โครงการสืบค้นภูมิปัญญาท้องถิ่น

ต่อยอดองค์ความรู้การทำนาข้าวจ่อมสู่โครงการสืบค้นภูมิปัญญาท้องถิ่น (PDG51N0001)

การใช้ประโยชน์ เชิงพื้นที่ด้านเกษตรกรรม

 

          จากการดำเนินงานโครงการ “ถอดองค์ความรู้การทำนาข้าวจ่อมของเครือข่ายเกษตรกรรมอำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน” โดยมีนายบุญสุข  เตือนชวัลย์ เป็นหัวหน้าโครงการ  ที่แม้จะสิ้นสุดโครงการไปแล้ว  แต่ข้อมูลองค์ความรู้ที่ได้รวบรวมไว้ยังคงอยู่และเป็นที่สนใจของเกษตรกรผู้ทำนา และหน่วยงานต่าง ๆ ที่พยายามค้นหา และรวบรวมองค์ความรู้ท้องถิ่นในการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติที่นับวันเริ่มจะน้อยลง  ดังเช่น กรมทรัพยากรน้ำ ที่ได้จัดสรรงบประมาณเพื่อค้นหาชุมชนที่มีภูมิปัญญาท้องถิ่นในการบริหารจัดการน้ำที่มีประสิทธิภาพเพิ่มเติม ในบริเวณพื้นที่ 25 ลุ่มน้ำหลักของประเทศไทย  โดยมอบหมายให้ทางสำนักส่งเสริมและประสานมวลชนและสำนักวิจัย พัฒนาและอุทกวิทยา เป็นผู้ดำเนินการ  ภายใต้บทบาทและภารกิจในด้านการส่งเสริมและสนับสนุนการมีส่วนร่วมของประชาชน ซึ่งในปีงบประมาณ 2554 ได้กำหนดเป้าหมายในการสืบค้นภูมิปัญญาท้องถิ่นในการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำในครัวเรือน หรือ ชุมชน รวมทั้งสิ้น 31 ภูมิปัญญา ซึ่งดำเนินการสืบค้นโดยสำนักงานเลขานุการคณะกรรมการลุ่มน้ำจำนวน 31 สำนักงาน โดยจะประมวลข้อมูลที่ได้จากการลงพื้นที่ ประเมินความเหมาะสม  สู่การรวบรวม  เผยแพร่ และจัดเก็บ  ทั้งนี้เพื่อเป็นผลงานของชุมชนและเป็นประโยชน์ต่อการนำไปประยุกต์ใช้

          ในการนี้ “ภูมิปัญญาการทำนาข้าวจ่อม” ของโครงการ “ถอดองค์ความรู้การทำนาข้าวจ่อมของเครือข่ายเกษตรกรรมอำเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน” ได้รับคัดเลือกให้เป็น 1 ใน 31 ภูมิปัญญา ที่ได้เข้าร่วมโครงการ “สืบค้นภูมิปัญญาท้องถิ่น” นี้  โดยอยู่ในประเภทที่ 5 คือ แบบแผนการปฏิบัติ / แบบอย่างที่ประสบความสำเร็จ ในการจัดการน้ำเพื่อการเกษตรตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

การทำนาข้าวจ่อม นอกจากจะมีการจัดการน้ำที่ดีแล้ว  จากการเปรียบเทียบวิธีการปลูกข้าวในปัจจุบันของ อ.ขุนยวม 2 รูปแบบ คือ การทำนาดำ  และการทำนาจ่อม(ทำนาแบบหยอดเมล็ด)  พบว่า รูปแบบการทำนาจ่อมจะมีต้นทุนการผลิตที่น้อยกว่าการทำนาดำ คือ การลดขั้นตอนการปลูก เช่น การหว่านกล้า  การถอนกล้า  การปลูกกล้า  ผลตอบแทนของผลผลิตข้าวทั้ง 2 รูปแบบ พบว่าการทำนาดำให้ผลผลิตสูงกว่า  แต่ในด้านคุณภาพนั้นข้าวนาจ่อมจะมีความแข็งแรงกว่า  ต้านทานโรคได้มากกว่าเพราะไม่มีความบอบช้ำในการถอนกล้ามาปลูก และยังสามารถลดต้นทุนการผลิตได้  เนื่องจากขั้นตอนการผลิตข้าวนาจ่อมจะน้อยกว่า เช่น ลดค่าจ้างแรงงานลง  ลดค่าเมล็ดพันธุ์  ลดค่าเก็บเกี่ยว ลดค่าจ้างปลูก  เป็นต้น

จากการเข้ามาต่อยอดภูมิปัญญาการศึกษาวิจัย “การทำนาข้าวจ่อม”  ผลที่คาดว่าจะได้รับจากโครงการ“สืบค้นภูมิปัญญาท้องถิ่น” คือ ความภาคภูมิใจที่ได้มีโอกาสเผยแพร่องค์ความรู้ ภูมิปัญญาท้องถิ่นให้กับพื้นที่อื่น ๆ ที่สนใจ รวมถึงสามารถพัฒนาเป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ ต่อไป

 

วาสนา  เกษอินทร์ 
Node แม่ฮ่องสอน
ผู้เขียน

ข้อมูลโครงการ : ท่านสามารถดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่นี่
 
วันที่บันทึก : 2/24/2015