สื่องานวิจัยเพื่อท้องถิ่น หนังสือ จดหมายข่าวงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น สื่อ Multimedia Gallery รบบรวมรูปภาพ Gallery รบบรวมรูปภาพ
 
     

 
 
 

ปีที่ 15 ฉบับที่ 6
พ.ย - ธ.ค 2557


เวทีฟอรั่ม การอ่านยโสธร
เวทีเปลี่ยนความคิด สร้างอิสระแห่งการเรียนรู้ : สตูล
บทเรียนความสำเร็จ : กลไกเครือข่ายยุติธรรมชุมชนสู่สังคมเป็นสุข
 
ห้องสมุดงานวิจัย สกว.
ฐานข้อมูลนักวิชาการประเทศไทย
 
ท่องเที่ยววิถีไทย
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนครศรีธรรมราช
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนราธิวาส
การท่องเที่ยวโดยชุมชน
งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคอีสาน
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจ.สมุทรสงคราม
 
 




 

 
รหัสโครงการที่เกี่ยวข้อง : RDG50S0034
ร่วมสร้างสรรค์การเรียนรู้… เพื่อเด็ก เพื่อครู เพื่อชุมชน

ร่วมสร้างสรรค์การเรียนรู้… เพื่อเด็ก เพื่อครู  เพื่อชุมชน  (RDG50S0034)

การใช้ประโยชน์เชิงพื้นที่ ด้านการศึกษา

                “หลักสูตรการเรียนรู้ที่ มีความหมายควรจะสามารถพัฒนาผู้เรียนให้มีศักยภาพ  มีความรู้ ความเข้าใจ สามารถคิด เชื่อมโยงการเรียนรู้สู่การใช้จริง เพื่อเป็นส่วนหนึ่งในการร่วมดูแลชุมชนพัฒนาสังคมให้น่าอยู่ได้”  นี่คือหลักสูตรการเรียนรู้ที่เราหลายคนอยากเห็น

                จากสิ่งที่อยากเห็น  ทำให้คณะครูนักเรียน ในโรงเรียนท่าชนะ และกลุ่มครูภูมิปัญญาในพื้นที่มี ความสนใจดำเนินโครงการวิจัย ศึกษาและพัฒนาหลักสูตรวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อมอย่างมีส่วนร่วมโดยใช้ฐานทรัพยากรชุมชน อำเภอท่าชนะ จังหวัดสุราษฏร์ธานี เพื่อร่วมพัฒนาหลักสูตรการเรียนรู้ที่ดี เหมาะสม  ส่งเสริมให้นักเรียนสามารถนำความรู้ทางวิทยาศาสตร์และกระบวนการวิจัยไปใช้ในการพัฒนาตนเองและสามารถรักษาทรัพยากรในชุมชนได้ ในการดำเนินโครงการวิจัย ได้รับการสนับสนุนงบประมาณจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนงานวิจัย ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น โดยมี อาจารย์เย็นจิตร  วงศ์พิทักษ์ เป็นหัวหน้าโครงการ

                ในการดำเนินงาน ทีมวิจัยได้มีการร่วมคิด คุย วางแผน ปฏิบัติการ และร่วมสรุปผลการดำเนินงานร่วมกันอย่างต่อเนื่องตั้งแต่เริ่มต้นจนกระทั่งดำเนินงานจบสิ้น ซึ่งโครงการนี้มีกระบวนการทำงานที่น่าสนใจ คือช่วงแรกได้มีการทำความเข้าใจ ระดมแนวคิดเรื่องการจัดทำหลักสูตรการเรียนรู้ที่ทุกคนอยากเห็นร่วมกันทั้งคณะทำงาน ครู นักเรียน ชุมชน จากนั้นได้ร่วมกันออกแบบหลักสูตรการเรียนรู้ตามประเด็นที่นักเรียนแต่ละกลุ่มสนใจ โดยใช้ฐานทรัพยากรที่มีในชุมชนทั้งเรื่องป่าพรุคันธุลี เรื่องอ่าวท่าชนะ และเรื่องป่าชายเลน

                หลังจากมีประเด็นความสนใจและร่วมออกแบบการเรียนรู้ของแต่ละกลุ่มแล้ว นักเรียนได้ทดลองปฏิบัติจริงในแหล่งเรียนรู้ตามประเด็นที่วางแผนไว้ โดยมีครู พี่เลี้ยง ครูภูมิปัญญาให้การสนับสนุนเติมเต็มข้อมูล ในระหว่างนี้มีการนำผลที่เกิดขึ้นจากการปฏิบัติมานำเสนอ พูดคุย ปรับปรุง พัฒนาการดำเนินงานของกลุ่มอย่างสม่ำเสมอ

                จากกระบวนการที่ได้เรียนรู้ส่งผลให้นักเรียนได้พัฒนาทักษะในเรื่องการคิด วางแผน การฝึกปฏิบัติงานร่วมกัน การสื่อสารระหว่างเพื่อนในกลุ่ม การประสานงานกับครูภูมิปัญญาในชุมชนและการนำเสนอผลการดำเนินงานของตนเองแต่ละกลุ่มได้อย่างน่าสนใจ

                นอกจากเรื่องทักษะที่พัฒนาขึ้นแล้ว   ผลจากการศึกษาข้อมูลที่ได้ลงปฏิบัติจริงในแหล่งเรียนรู้ ทั้งป่าพรุ ป่าชายเลน และอ่าวทาชนะ  ทำให้นักเรียนได้เห็นการเปลี่ยนแปลงของทรัพยากรที่เสื่อมโทรมลง นักเรียนบางกลุ่มจึงมีความสนใจอยากจะพัฒนาการเรียนรู้ของตนเองต่อ  โดยการคิดวางแผน ปฏิบัติการเพื่อร่วมดูแลรักษาทรัพยากรของชุมชนในรูปแบบต่างๆ เช่น การจัดนิทรรศการ การจัดเวทีนำเสนอข้อมูลให้ชุมชนรับทราบ จัดกิจกรรมรณรงค์ จัดค่ายเยาวชนอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม ปลูกต้นไม้ และอีกหลากหลายรูปแบบที่เยาวชนได้คิดเพื่อร่วมดูแลรักษาทรัพยากรของชุมชม ซึ่งขณะนี้แต่ละกลุ่มได้ปฏิบัติงานตามความสนใจอย่างต่อเนื่อง โดยทางโรงเรียนได้สนับสนุนให้นักเรียนแต่ละกลุ่มได้ดำเนินงานการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมพัฒนาผู้เรียน ซึ่งถือเป็นการสนับสนุน และพัฒนาต่อยอดการเรียนรู้ของกลุ่มเยาวชนได้เป็นอย่างดี

                เมื่อเห็นผลการเรียนรู้ที่เกิดขึ้นอย่างชัดเจนกับกลุ่มนักเรียนแล้ว ทางคณะครูทีมวิจัยมีความสนใจ  ปรับปรุงหลักสูตรการเรียนรู้เพื่อใช้ในการจัดการเรียนการสอนรายวิชาวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อมในโรงเรียนท่าชนะต่อไป  ในส่วนของคณะครูหมวดวิชาอื่น ๆ ในโรงเรียนก็เกิดความสนใจนำกระบวนการเรียนรู้ในรูปแบบงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นมาปรับใช้ ในการจัดการเรียนการสอนของนักเรียนรายวิชาอื่นๆด้วย เช่น รายวิชาวิทยาศาสตร์ วิชาสังคม วิชาภาษาไทย ซึ่งได้มีการประชุมวางแผนเพื่อบูรณาการหลักสูตรการเรียนรู้ในโรงเรียนที่เหมาะสม สู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม

                การพัฒนาหลักสูตรการเรียนรู้ โดยใช้กระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่นไม่เพียงเกิดการปรับเปลี่ยนของเด็ก และครูเท่านั้นแต่ได้สร้างความภาคภูมิใจให้ครูภูมิปัญญาและสร้างความเชื่อมั่นกับผู้ปกครองด้วย  เพราะจากการลงไปปฏิบัติจริงในพื้นที่แหล่งเรียนรู้ นักเรียนต้องลงไปศึกษา  สอบถาม เก็บรวบรวมข้อมูลจากครูภูมิปัญญาในชุมชน  ทำให้นักเรียนได้มีโอกาสเรียนรู้เรื่องวิถีชีวิต แนวคิด ฝึกการปฏิบัติจริง เช่น  ออกเรือหาปลากับชาวประมง การฝึกสานเสื่อจากใบเตย การลงย่ำโคลนเพื่อหาหอย  ซึ่งสิ่งเหล่านี้ทำให้ครูภูมิปัญญาหลายๆท่านรู้สึกภาคภูมิใจที่ได้มีโอกาสถ่ายทอดความรู้ความสามารถที่มีให้ลูกหลานได้เรียนรู้ และร่วมกันดูแลทรัพยากรที่มีคุณค่าในชุมชนต่อไป  ผู้ปกครองหลายๆ คนก็ได้มีโอกาสลงพื้นที่กับลูกหลาน ได้เห็นกระบวนการเรียนรู้ที่ใกล้ชิดกับชุมชน และชีวิตจริงก็เกิดความเชื่อมั่นว่าลูกหลานสามารถพัฒนาตนเองได้ดีเพราะได้ใช้จริง

                จะเห็นได้ว่ากระบวนการพัฒนาหลักสูตรการเรียนรู้ที่เกิดขึ้น ส่งผลให้ครูมีการปรับกระบวนการเรียนการสอนที่เหมาะสมกับเด็กโดยใช้ฐานทรัพยากรที่มีคุณค่าในชุมชน กลุ่มเยาวชนก็เกิดการพัฒนาทักษะ ความสามารถ มีศักยภาพ ในการทำงานและส่งผลให้สำนึกรักชุมชน  จึงได้มีการพัฒนากระบวนการเรียนรู้ต่อไปเพื่อร่วมดูแลรักษาทรัพยากรในชุมชนด้วย โดยมีคณะครู  ครูภูมิปัญญา และผู้ปกครองร่วมเป็นพลังในการสนับสนุนการเรียนของเยาวชนต่อไป

                เพียงแค่เด็ก  ครู ชุมชน ร่วมค้นหา ร่วมพัฒนาหลักสูตร เพียงแค่ครูปรับเปลี่ยนกระบวนการเรียนการสอนก็สามารถส่งผลต่อการเรียนรู้ของเด็กๆ ปรับเปลี่ยนไป กลายเป็นการเรียนรู้ที่น่าสนใจ มีพลังมีความหมาย  มีความสุข ซึ่งสิ่งนี้เป็นหลักสูตรการเรียนรู้ที่เราสามารถร่วมสร้างสรรค์ให้เกิดขึ้นจริงๆได้ เป็นการสร้างสรรค์การเรียนรู้ เพื่อเด็ก เพื่อครู เพื่อชุมชน

รัตนา  ชูแสง
ผู้เขียน 

ข้อมูลโครงการ : ท่านสามารถดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่นี่
 
วันที่บันทึก : 2/26/2015