สื่องานวิจัยเพื่อท้องถิ่น หนังสือ จดหมายข่าวงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น สื่อ Multimedia Gallery รบบรวมรูปภาพ Gallery รบบรวมรูปภาพ
 
     

 
 
 

ปีที่ 15 ฉบับที่ 6
พ.ย - ธ.ค 2557


เวทีฟอรั่ม การอ่านยโสธร
เวทีเปลี่ยนความคิด สร้างอิสระแห่งการเรียนรู้ : สตูล
บทเรียนความสำเร็จ : กลไกเครือข่ายยุติธรรมชุมชนสู่สังคมเป็นสุข
 
ห้องสมุดงานวิจัย สกว.
ฐานข้อมูลนักวิชาการประเทศไทย
 
ท่องเที่ยววิถีไทย
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนครศรีธรรมราช
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นนราธิวาส
การท่องเที่ยวโดยชุมชน
งานวิจัยเพื่อท้องถิ่นภาคอีสาน
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นจ.สมุทรสงคราม
 
 




 

 
รหัสโครงการที่เกี่ยวข้อง : RDG5300012
ชุมชนโบราณ...พื้นที่แห่งการเรียนรู้นอกห้องเรียนจากคนรุ่นเก่า สู่คนรุ่นใหม่

ชุมชนโบราณ...พื้นที่แห่งการเรียนรู้นอกห้องเรียนจากคนรุ่นเก่า สู่คนรุ่นใหม่ (RDG5300012)
การใช้ประโยชน์เชิงพื้นที่  ด้านการศึกษา

          บ้านปงสนุก เป็นชุมชนที่มีเรื่องราว และความเป็นมาที่ยาวนาน คุณค่าที่ยังหลงเหลือไว้ จากอดีตจนถึงปัจจุบันนั้น ยังคงเป็นพื้นที่ที่ทรงคุณค่าแก่การเรียนรู้และร่วมกันสืบทอดอย่างไม่จบสิ้น

          สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) ฝ่ายวิจัยเพื่อท้องถิ่น ได้ให้ทุนสนับสนุนการศึกษาวิจัยโครงการ “รูปแบบการจัดการศูนย์เรียนรู้เพื่อการท่องเที่ยวเชิงศิลปวัฒนธรรมโดยการมีส่วนร่วมชุมชนบ้านปงสนุก อำเภอเมือง จังหวัดลำปาง” โดยมี คุณสิริวัฒนา   ใจมา เป็นหัวหน้าโครงการ  ซึ่งได้ตั้งโจทย์วิจัยร่วมกันว่า “รูปแบบการจัดศูนย์เรียนรู้เพื่อการท่องเที่ยวเชิงศิลปวัฒนธรรมโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านปงสนุกที่สอดคล้องกับองค์ความรู้และบริบทของชุมชนควรเป็นอย่างไร?”  

จากการดำเนินงานวิจัยระยะที่ ๑  ทีมวิจัยได้วางเป้าหมายการดำเนินงานเพื่อ เก็บรวบรวมข้อมูล ทั้งในวัดปงสนุกและชุมชมชนปงสนุก   ผลที่เกิดคือ ทีมวิจัยและชุมชนได้ร่วมกันค้นหาองค์ความรู้ในชุมชน ทั้ง ๔ ประเด็น ได้แก่ประวัติศาสตร์  พุทธศิลป์  ประเพณีและวัฒนธรรม ภูมิปัญญาท้องถิ่น  รวมถึงการถ่ายทอดความรู้และรูปแบบที่ใช้  ตลอดจนถึงการบริหารจัดการที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบัน  และในการดำเนินงานวิจัยระยะที่ ๒ ได้เน้นถึง การถ่ายทอดองค์ความรู้ที่ได้จากการดำเนินงานระยะที่ ๑ สู่กลุ่มเป้าหมายที่คาดว่าน่าจะเกี่ยวข้องและใช้ประโยชน์จากข้อมูล ทั้งกลุ่มของนักท่องเที่ยว นักเรียน นักศึกษา และบุคคลทั่วไป

          ในวันที่ ๒๐-๒๑ กรกฎาคม ๒๕๕๔  ทีมวิจัยได้ทดลองจัดกิจกรรมการถ่ายทอดองค์ความรู้เชิงศิลปวัฒนธรรม และกิจกรรมเรียนรู้ของศูนย์การเรียนรู้ชุมชนบ้านปงสนุก  ให้กับกลุ่มนักเรียน นักศึกษาในพื้นที่  โดยสร้างรูปแบบของการเรียนรู้ผ่านฐานการเรียนรู้  โดยแบ่งออกเป็น  ๓ ฐาน คือ                           ๑) ฐานประวัติศาสตร์  เป็นการปั่นจักรยานชมเมืองเก่าบริเวณชุมชนบ้านปงสนุกและบริเวณตลาดรัษฎา               ๒) ฐานพุทธศิลป์   เรียนรู้ถึงความสำคัญและความเป็นมาของ บันไดนาคหน้าวิหารพระเจ้าพันองค์  วิหารพระเจ้าพันองค์  พิพิธภัณฑ์หีบธรรม  พิพิธภัณฑ์เครื่องหลวงล้านนา พิพิธภัณฑ์ภาพพระบฎ  พิพิธภัณฑ์ศาลาสีส้ม  และพิพิธภัณฑ์หีบธรรมห้องสมุดวัดปงสนุกใต้ เป็นต้น  และฐานที่ )  ฐานประเพณีวัฒนธรรมและภูมิปัญญา  เรียนรู้ถึงข้อมูลประเพณี ๑๒ เดือนของชุมชนบ้านปงสนุก และการฝึกปฏิบัติการทำเครื่องสักการะล้านนา ประกอบด้วย  ต้นเทียน  ต้นผึ้ง  ต้นดอก  หมากสุ่ม  พลูสุ่ม  สวยกาบ  เป็นต้น  โดยมี โรงเรียนเทศบาล 4  (บ้านเชียงราย)  เป็นโรงเรียนสังกัดกรมการปกครองท้องถิ่น  จัดกิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน  ตามหลักการการเรียนรู้เพื่อสร้างสรรค์ด้วยปัญญา (Constructionist)  ซึ่งเป็นนโยบายของผู้บริหารโรงเรียน  วิธีการจัดกิจกรรมคือนักเรียนทุกระดับชั้นเรียน จะเรียนรู้โดยใช้กิจกรรมโครงงาน  ใน ๑ ภาคเรียนเรียนแบบโครงงาน ๑  เดือน ซึ่งครูและนักเรียนจะต้องออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ตามที่ต้องการศึกษา  ซึ่งในปีนี้นักเรียนชั้น มัธยมศึกษาปีที่ ๓/๓  ได้เลือกศึกษาโครงงานเรื่อง Wow..!!  Amazing  Lampang  --(โอ้โฮ..!! มหัศจรรย์ลำปาง )  มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษาเรียนรู้เรื่องราวน่ามหัศจรรย์ในจังหวัดลำปาง  จำนวน ๗ แห่ง  ซึ่งแหล่งเรียนรู้ที่น่ามหัศจรรย์ที่เลือกไว้คือ วัดปงสนุก  รวมถึงนักเรียน นักศึกษาจากสถาบันอื่นๆ ประกอบด้วย โรงเรียนบ้านปงสนุก    โรงเรียนเทศบาล ๑   โรงเรียนอนุบาลลำปางเขลางรัตน์อนุสรณ์  โรงเรียนวิชานารี  วิทยาลัยอินเตอร์เทคลำปางคณะศิลปศาสตร์  สาขาวิชาอุตสาหกรรมท่องเที่ยวและการบริการ  มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล ล้านนาลำปาง คณะบริการธุรกิจและศิลปศาสตร์ สาขาการท่องเที่ยว  ก็ได้มีโอกาสเรียนรู้รูปแบบการจัดการองค์ความรู้ทั้ง ๓ ส่วนร่วมกัน

          ผลจากการจัดฐานการถ่ายทอดองค์ความรู้ในครั้งนี้ พบว่า กลุ่มทีมวิจัย ได้ฝึกการเป็นผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้ผ่านการทำกิจกรรมร่วมกับกลุ่มนักเรียน นักศึกษา ที่สอดคล้องกับเนื้อหาตามวัตถุประสงค์ของโรงเรียนและสถาบันการศึกษา กลุ่มนักเรียน นักศึกษามีความรู้เกี่ยวกับเรื่องราวในชุมชนบ้านปงสนุก ซึ่งสามารถเล่าเรื่องราวและพูดถึงสถานที่สำคัญบางจุดได้  เกิดระบบความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มของผู้เรียนและผู้ให้ความรู้ที่เป็นปราชญ์ท้องถิ่น  ทั้ง ความรู้  บทเรียน และประสบการณ์ ระหว่างกลุ่มคน ทั้งรุ่นเก่าและรุ่นใหม่

พื้นที่แห่งการเรียนรู้ยังคงต้องค้นหารูปแบบเพื่อนำไปสู่แนวทางของการถ่ายทอดเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ของชุมชน  เป็นเป้าหมายหลักที่จะต้องสร้างกลุ่มคนให้เข้าใจในกระบวนการการสร้างวิถีชุมชนที่จะทำให้เกิดความภาคภูมิใจ การผ่องถ่ายองค์ความรู้   แนวทางด้านการศึกษาเป็นอีกแนวทางหนึ่งที่สามารถนำไปพัฒนาและผนวกเข้ากับหลักสูตรการจัดการเรียนการสอนที่สอดคล้องในแต่ละระดับ เพื่อสร้างพื้นฐานของการทำความเข้าใจในเรื่องราวและข้อเท็จจริงทางด้านประวัติศาสตร์ของชุมชน ผ่านรูปแบบการจัดการศึกษาที่จะส่งผลต่อการขยายผลทั้งในด้านการจัดการความรู้ และการจัดกระบวนการเรียนรู้ให้เหมาะสมต่อไป

จิตติมา บุญมี
ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น จ.ลำปาง

************************

ข้อมูลโครงการ : ท่านสามารถดูข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่นี่
 
วันที่บันทึก : 2/26/2015